Uzaylılarla irtibatta ipucu: Arılar

Peki ortak bir lisan yokken bu nasıl mümkün olur? Bilim insanları, karşılık için Dünya’daki “yabancı zihinlere” bakmayı öneriyor: arılar. 

MATEMATİK ORTAK YER

Yeni bir çalışmada araştırmacılar, matematiğin bir çeşit “evrensel dil” olabileceği fikrini tekrar masaya yatırıyor. Bu fikir aslında eski: Bilimin lisanı olarak matematiğe yapılan vurgu, yüzyıllardır bilim ideolojisinin temel taşlarından biri. Tanınan kültür de bunu seviyor; kimi öykülerde uzaylıların radyo sinyalleriyle asal sayı dizileri üzere matematiksel kalıplar göndererek “Ben buradayım” dediği anlatılır.

Bu yaklaşımın bir nedeni kolay: Sözler kültüre bağlıdır, fakat sayılar ve tertip daha az “yerel” görünür. Yani, ortak bir alfabe yoksa bile ortak bir örüntü yakalanabilir.

ARILARIN SAYI MARİFETİ

İşin değişik kısmı burada başlıyor. Beşerlerle arıların ataları yaklaşık 600 milyon yıl evvel ayrıldı; beyin yapıları da boyutları da apayrı. Yeniden de arılar, kendi dünyalarında hayli sofistike bağlantı kuruyor: “sallanma dansı” ile yiyeceğin tarafını, uzaklığını, Güneş’e nazaran açısını ve kaynağın kalitesini aktarabiliyorlar.

Araştırmacıların 2016-2024 ortasındaki deneylerinde ise arıların sırf irtibatta değil, temel matematikte de şaşırtan bir esneklik gösterebildiği öne sürülüyor. Hür uçan bal arıları, şekerli su mükafatı için istekli biçimde test düzeneklerine geliyor; kolay toplama-çıkarma, ölçüleri sıralama, hatta “sıfır” fikrine yakın bir kavrayış sergiledikleri belirtiliyor. Dahası, kimi deneylerde arılar sembol-sayı eşleştirmesi yapmaya misal bir öğrenme gösterebiliyor: İnsanların sayıları öğrenmesinin çok temel bir “mini modeli” üzere.

Bu sonuçlar, “minik beyin=basit zihin” denklemine hoş bir çelme takıyor. Ve asıl bildirisi da şu: Birbirine epey “yabancı” iki cins bile sayısal akıl yürütmeye yaklaşabiliyorsa, matematik sahiden ortak bir bağlantı tabanı olabilir.

Kaynak : Hürriyet