Uyduların çarpışma riski giderek artıyor

Araştırmacıların hesaplarına nazaran LEO’daki mega kadrolar içinde “yakın geçiş” (iki uydunun 1 km’den daha az aradan geçmesi) ortalama 22 saniyede bir yaşanıyor. SpaceX’in Starlink uydularında ise bu çeşit yakınlaşmaların yaklaşık 11 dakikada bir görüldüğü belirtiliyor.

Bu yoğunluk, sistemin “şimdilik” ayakta kalmasının temel nedenini de açıklıyor: Kaçınma hareketleri. Çalışmada, Starlink uydularının her birinin yılda ortalama 41 sefer çarpışma tedbire hareketi yaptığı aktarılıyor. Bu da tüm filo ölçeğinde, dakikalar içinde bir yerlerde kesinlikle hareket yapıldığı manasına geliyor. 

GÜNEŞ FIRTINASI RİSKİ

Ekip, asıl tehlikenin “normal günlerde” değil, olağan dışı şartlarda büyüdüğünü vurguluyor. Bu noktada öne çıkan senaryo: Güneş fırtınaları. Zira güçlü uzay havası olayları iki kritik tesir yaratabiliyor:

• Üst atmosferi ısıtıp şişirerek sürtünmeyi artırıyor. Uydular daha fazla “hava direnci” yiyor, irtifa tutmak için daha çok yakıt harcıyor ve yörünge varsayımı zorlaşıyor.
• Daha kıymetlisi, birtakım durumlarda uyduların navigasyon ve haberleşme sistemleri olumsuz etkilenebiliyor. Yani uydu “kendi kendini yönetemez” ya da yer denetiminden komut alamaz hale gelebiliyor.

Bu iki tesir tıpkı anda yaşanırsa, ağır trafiğin içinde “kontrol kaybı” kısa müddette zincirleme risk doğurabiliyor. 

CRASH SAATİ: 2,8 GÜN

Araştırmacılar, tehlikeyi daha somut anlatmak için yeni bir ölçüt öneriyor: CRASH Clock. Basitçe, uydu operatörlerinin çarpışma tedbire hareketleri yapamadığı bir senaryoda, yörüngede “felaket boyutunda” birinci çarpışmanın ne kadar müddette beklenebileceğini gösteren bir cins geri sayım.

Hesaplarına nazaran Haziran 2025 şartlarında bu müddet ortalama 2,8 gün. Karşılaştırma çarpıcı: Mega grupların bugünkü ölçekte olmadığı 2018’de birebir cins bir senaryoda bu pencere 121 gün düzeyindeydi. Çalışma ayrıyeten, operatörlerin yalnızca 24 saat boyunca denetim kaybı yaşaması halinde “ciddi bir çarpışma” mümkünlüğünün %30 seviyesine çıktığını öne sürüyor.

Bu tıp bir çarpışma, “Kessler sendromu” diye bilinen ve vakitle yörüngeyi enkazla doldurup yeni fırlatmaları tehlikeye atan sürecin tetikleyicisi olabilir. Yani bir defalık büyük kazanın, uzun vadeli bir uzay enkazı zincirini başlatma ihtimali var.

Çalışmanın bildirisi net: Uydular sayesinde internet, haberleşme ve müşahede kapasitesi artıyor; fakat tıpkı anda yörüngedeki kusur hissesi süratle daralıyor. Mega ekip çağında, uzay “daha erişilebilir” hale gelirken, sürdürülebilirlik ve güvenlik tarafında daha sıkı kurallara ve daha sağlam operasyonlara gereksinim büyüyor.

Kaynak : Hürriyet