Uydular, gelecekte 5G ve 6G bağlantısını kesintisiz hale getirebilir

Uydu haberleşme sistemleri, 2030’a kadar karasal taşınabilir ağlarla bütünleşerek kapsama alanı olmayan bölgeleri ortadan kaldırmayı ve milyarlarca akıllı telefona yeni jenerasyon kablosuz ilişki sunmayı hedefliyor. Bu öngörü, bu hafta Engineering mecmuasında yayımlanan kapsamlı bir incelemeye dayanıyor.

Uydu ve yer tabanlı ağlar tek bir platformda birleşebilir

Çalışma, farklı yörünge yüksekliklerindeki uyduların yer tabanlı altyapıyla nasıl birleşerek tek bir 5G/6G platformu oluşturacağını ele alıyor. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), 6G’nin resmi ismi olan IMT-2030 için amaç yılı 2030 olarak belirledi. 6G ile, mevcut 5G’ye kıyasla 100 kata kadar artışla 1 terabit/saniye düzeyinde zirve suratlara ulaşılması amaçlanıyor.

Karasal şebekeler, coğrafik maniler ve yüksek heyetim maliyetleri nedeniyle kırsal ve seyrek nüfuslu alanlarda kaçınılmaz sınırlamalarla karşılaşıyor. Uydular ise bu boşluğu doldurarak global kapsama sağlayabiliyor. Alçak Dünya Yörüngesi (LEO) uyduları, 2.000 km’nin altındaki irtifalarda çalışarak 20-50 ms gecikme sunuyor. Bu bedel, eski jeosenkron uyduların yaklaşık 250 ms gecikmesine nazaran büyük bir güzelleşme, fakat hala yer ağlarından biraz daha yavaş.

Tahlile nazaran 2030’a gelindiğinde, uydu ve yer ağları o kadar meselesiz entegre olabilir ki kullanıcılar sinyalin bir baz istasyonundan mı yoksa yüksek süratle hareket eden bir uydudan mı geldiğini fark edemeyebilir.

2022’de birinci temeller atıldı

Bu entegrasyonun temelleri, 3GPP Release 17 ile 2022’de atıldı. Böylelikle karasal olmayan ağlar (NTN) birinci defa 5G mimarisinin çekirdeğine dahil edildi. Release 18, hareketlilik ve güç verimliliğini geliştirdi. Devam eden Release 19 çalışmaları ise uydu üzeri süreç, uydular ortası kontaklar ve ağ zekasına odaklanıyor.

Buna rağmen kıymetli teknik ve düzenleyici zorluklar sürüyor. Uyduların yüksek suratları Doppler kaymasına yol açarak frekansların anlık telafisini zarurî kılıyor. Spektrum paylaşımı konusunda da tartışma bulunuyor. Uydu ve karasal ağların havacılık sistemleriyle çakışmadan birebir bantları kullanması gerekiyor. Ayrıyeten SpaceX’in 40.000’den fazla uydu için aldığı müsaade, yörünge enkazı ve çarpışma riskleri konusunda kaygıları artırıyor.

Çalışmanın muharrirleri, öncelikli araştırma alanları olarak yapay zeka takviyeli ağ yönetimi, dinamik spektrum paylaşımı ve daima değişen uydu pozisyonlarında sinyal yönlendirmeyi optimize edecek yeniden yapılandırılabilir akıllı yüzeyleri öne çıkarıyor.

Sektörde bu tarafta yatırımlar devam ediyor. SpaceX, direkt aygıta temas sağlayan Starlink ağını 650’den fazla uyduya çıkardı ve Kasım ayında EchoStar’dan 2,6 milyar dolar fiyatında ek spektrum elde etti. Şirket, 2026’da bugünkünden 20 kat daha yüksek kapasite sunacak yeni jenerasyon uyduları fırlatmayı planlıyor. AST SpaceMobile ise 24 Aralık’ta, LEO’daki en büyük ticari haberleşme dizisine sahip BlueBird 6 uydusunu gönderdi. Şirketin amacı, 2026 sonuna kadar 45-60 uydu ile kesintisiz hücresel genişbant sağlamak.

Kaynak : Donanimhaber