Tanınan zayıflama ilacı Ozempic, beyinde kritik değişiklikler yapıyor

Başta Ozempic olmak üzere, kilo vermeye yarayan GLP-1 ilaçlarının kullanımı son birkaç yılda süratle artmaya başladı. Başlangıçta diyabet tedavisi için geliştirilen bu ilaçlar, iştahı baskılayıp kilo kaybını hızlandırmaları sayesinde kısa müddette dünya çapında milyonlarca kullanıcıya ulaştı. Lakin bu ilaçlar yaygınlaştıkça, birinci bakışta öngörülemeyen yan tesirlerine dair telaşlar de artıyor. Araştırmalar, bu ilaçların tesirlerinin sırf metabolizma ve sindirim sistemiyle sonlu olmadığını gösteriyor. Üstelik yapılan son bir çalışma, GLP-1 ilaçlarının beynin çalışma biçimini de değiştirebileceğine işaret ediyor. Hatta birtakım bilim beşerlerine nazaran bu ilaçlar, insan beynini yine şekillendiriyor olabilir.

Bu alandaki en dikkat alımlı çalışmalardan biri Colorado Üniversitesi Anschutz Tıp Kampüsü‘nde vazife yapan araştırmacılar tarafından gerçekleştirildi. Araştırma takımı, yumurtalıkları etkileyen hormonal bir rahatsızlığa sahip genç bayanlar ve ergenler üzerinde GLP-1 ilaçlarının tesirlerini incelerken beklenmedik bir bulguyla karşılaştı. İştirakçilerin tedavi öncesi ve sonrası beyin imajlarını karşılaştıran takım, yalnızca birkaç ay içinde beyindeki kimi hudut ağlarında kayda kıymet değişimler yaşandığını tespit etti.

Araştırmacı Allison Shapiro’nun aktardığı bilgilere nazaran bilhassa dikkat ve öncelik belirleme süreçlerinde değerli rol oynayan “salience network” (önem ağı) adı verilen beyin ağındaki kontaklar bariz formda arttı. Üstelik bu değişim araştırmacıların başlangıçta beklediği bir sonuç değildi. Shapiro, gözlemlenen değişimlerin ne manaya geldiğinin şimdi tam olarak bilinmediğini lakin bulguların epeyce dikkat cazip olduğunu söylüyor.

Bilim İnsanları Hâlâ Bu Değişimin Nasıl Gerçekleştiğini Anlamaya Çalışıyor

GLP-1 ilaçları, bedende doğal olarak üretilen ve yemek sonrasında salgılanan kimi hormonları taklit ederek çalışıyor. Bu hormonlar açlık hissini, kan şekerini ve sindirimi düzenliyor. Fakat araştırmacılar vakitle bu hormonlara ilişkin reseptörlerin sadece bağırsaklarda değil, kalpte ve beynin farklı bölgelerinde de bulunduğunu fark etti. Bu da ilaçların hudut sistemi üzerinde direkt tesirleri olabileceği ihtimalini gündeme getirdi.

Buna karşın bilim insanları hâlâ bu tesirin tam olarak nasıl ortaya çıktığından emin değil. Zira semaglutid ve tirzepatid gibi GLP-1 ilaçlarının ne ölçüde kan-beyin bariyerini aşabildiği net olarak bilinmiyor. Bu yüzden araştırmacılar iki farklı ihtimal üzerinde duruyor. Birinci senaryoya nazaran ilaçlar direkt beyindeki reseptörleri etkiliyor. İkinci senaryoda ise bedendeki iltihaplanmayı azaltıp metabolik sıhhati güzelleştirerek dolaylı yoldan hudut sisteminin çalışma biçimini değiştiriyorlar. Pek çok uzman her iki sistemin da tıpkı anda devrede olabileceğini düşünüyor.

Ozempic gibisi ilaçların beyinde yol açtığı bu değişimler bu ilaçları geliştiren şirketlerin de ilgisini çekiyor. Zira yapılan testler, bu stil ilaçların alkol ve uyuşturucu bağımlılığı üzere kimi rahatsızlıkları baskılamada da işe yarayabileceğini gösteriyor. Bu yüzden bu ilaçların bu “yan etkisinin” farklı emellerle kullanılıp kullanılamayacağı da araştırılıyor.

Ancak bu durum beraberinde birtakım soru işaretlerini de getiriyor. Zira beynin ödül sistemini baskılayan bir ilacın yalnızca ziyanlı dürtüleri değil, insanların olağan ömürden aldığı keyfi de azaltabileceği düşünülüyor. Son periyotta kimi kullanıcılar toplumsal medyada daha az motive hissettiklerini, hobilerine olan ilgilerinin azaldığını ve hatta cinsel isteklerinde düşüş yaşadıklarını lisana getiriyor. Bu da Ozempic üzere ilaçların şimdi tam olarak anlaşılamadan kullanıldığı için uzun vadede farklı problemler yaratabileceğine dair kaygıları alevlendiriyor.

Bu son araştırma, GLP-1 ilaçlarının henüz tam olarak anlaşılamayan yapısının hem önemli riskler barındırdığını, hem de muazzam bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor. İlaç şirketleri işin potansiyel kısmına odaklanıyor olsa da özellikle kullanıcıların riskler konusunda daha şuurlu olmasında yarar var.

Kaynak : Donanimhaber