Otomobillerdeki Start-Stop Sisteminin Motora Bir Ziyanı Var mı? Nasıl Gerçek Kullanılır?

Trafik ışığında durdunuz, ayağınız frende ve motor bir anda sustu. Birinci sefer start-stop sistemiyle tanışan birçok şoför için bu an kısa periyodik bir şaşkınlık yaratır. “Motor stop etti” hissi oluşur. Çağdaş araçlarda bu durum büsbütün olağandır. Start-stop sistemi, kent içi dur-kalk trafiğinde yakıt tüketimini azaltmak ve egzoz emisyonunu düşürmek gayesiyle geliştirilmiştir. Lakin her teknoloji üzere, bu sistem de hakikat kullanıldığında avantaj sağlar. Yanlış alışkanlıklarla ise konforu düşürebilir ya da gereksiz kaygılara yol açabilir. Start-stop sistemi nasıl çalışır, hangi durumlarda yararlıdır ve nasıl daha şuurlu kullanılabilir.

İçerikten Görseller

×

+ −

‹ ›

Start-stop sistemi temel olarak rölantide gereksiz yere çalışan motoru devre dışı bırakmayı maksatlar. Araç büsbütün durduğunda motor otomatik olarak kapanır. Şoför freni bıraktığında ya da debriyaja bastığında motor milisaniyeler içinde tekrar çalışır. Kağıt üzerinde kolay görünen bu süreç, aslında birçok sensör ve denetim ünitesinin koordineli çalışmasıyla gerçekleşir. Sistemin ardındaki mantığı ve hakikat kullanım alışkanlıklarını adım adım değerlendirelim.

İçerikten Görseller

×

+ −

‹ ›

Start-Stop sistemi nasıl çalışır ve ne vakit devreye girer?

Start-stop sistemi her duruşta devreye girmez. Motorun çalışma sıcaklığına ulaşmış olması gerekir. Akü düzeyi kâfi olmalıdır. Klima, ısıtma ya da cam rezistansı üzere yüksek güç tüketen sistemler çok yük oluşturmamalıdır. Direksiyon açısı, emniyet kemeri takılı olup olmaması ve kaputun kapalı olması üzere birçok parametre de denetim edilir.

Manuel araçlarda sistem çoklukla araç büsbütün durduğunda, vites boşa alınıp debriyaj bırakıldığında devreye girer. Otomatik araçlarda ise fren pedalına basılıyken motor kapanır. Hareket etmek için debriyaja basıldığında ya da fren bırakıldığında motor anında çalışır.

Modern sistemlerde marş motoru ve akü bu sık çalıştırma döngüsüne uygun olarak güçlendirilmiştir. Yani “motor daima stop-start yapıyor, ziyan görür mü” telaşı yeni kuşak araçlar için birden fazla vakit yersizdir. Sistem, tasarım gereği bu yükü kaldıracak formda geliştirilmiştir.

Start-Stop sistemi motora ziyan verir mi?

Eski kuşak araçlarda daima marş basmak hakikaten mekanik yıpranma yaratabilirdi. Fakat start-stop donanımlı araçlarda marş motoru, akü ve birtakım motor bileşenleri bu kullanım senaryosuna nazaran tasarlanır. Start-stop sistemine sahip araçlarda çoklukla AGM ya da EFB tipi güçlendirilmiş aküler kullanılır. Bu aküler daha fazla şarj-deşarj döngüsüne sağlamdır. Marş motoru da daha süratli ve sessiz çalışacak biçimde optimize edilmiştir.

Sistem etkinken motor yağı da çalışma sıcaklığında olduğu için tekrar çalıştırma sırasında yağlama sorunu yaşanmaz. Bu nedenle yanlışsız çalışan bir sistemin motora ziyan vermesi beklenmez. Asıl risk, zayıf akü ya da bakımsız bir elektrik sistemiyle uzun müddet kullanımdır.

Hangi durumlarda sistemi açık bırakmak mantıklı?

Start-stop sistemi bilhassa şehir içi kullanımda anlamlıdır. Trafik ışıkları, ağır kavşaklar ve uzun müddetli duruşlar sistemin tasarruf potansiyelini ortaya çıkarır. Motorun rölantide çalışması yerine kapanması yakıt tüketimini azaltır.

Kısa duruşlarda bile küçük tasarruflar birikir. Günlük kent içi kullanımda bu fark uzun vadede hissedilebilir düzeye ulaşabilir. Motorun boşta çalışmaması çevresel açıdan da avantaj sağlar. Nizamlı kent içi sürüş yapan bir kullanıcı için sistemi daima kapatmak yakıt avantajını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle olağan akışta sistemi açık bırakmak mantıklı bir tercih olabilir.

Hangi durumlarda süreksiz olarak kapatılabilir?

Her sürüş şartı start-stop sistemi için ülkü değildir. Çok sıkışık trafikte araç birkaç metre ilerleyip tekrar duruyorsa, motorun birkaç saniyede bir kapanıp açılması konforu azaltabilir. Bu durumda sistemi süreksiz olarak kapatmak daha rahat bir sürüş sağlayabilir.

Dik rampalarda beklerken de birtakım şoförler huzursuz olabilir. Çağdaş araçlarda yokuş kalkış desteği bu riski minimize eder lakin yeniden de sürüş konforu açısından sistemi kapatmak tercih edilebilir. Ağır hareket yapılan park alanlarında da sistem devreye girdiğinde şoför için rahatsız edici olabilir. Start-stop sistemi bir mecburilik değildir. Muhtaçlığa nazaran devre dışı bırakılabilir ve bir sonraki sürüşte tekrar etkin hâle gelir.

Klima ve konfor sistemleri üzerindeki etkisi

Motor kapandığında klima kompresörü çalışmaz. Lakin araç üreticileri kabin içi sıcaklığı belli bir aralıkta tutmak için sistemi optimize eder. Kabin sıcaklığı çok yükselmişse ya da fan yüksek düzeydeyse sistem motoru kapatmayabilir. Bu, şoförün müdahale etmesi gereken bir durum değildir. Sistem, konfor ile tasarruf ortasında istikrar kurmaya çalışır.

Yazın çok sıcak havalarda motorun her duruşta kapanmaması olağandır. Zira klima performansının korunması önceliklidir. Bu nedenle “neden motor stop etmiyor” sorusu her vakit bir arıza işareti değildir.

Akü sıhhati ve elektrik sistemi

Start-stop sisteminin sağlıklı çalışabilmesi için akü durumu kritik ehemmiyete sahiptir. Zayıflamış bir akü sistemin devreye girmemesine neden olabilir. Kimi araçlarda akü düzeyi düşük olduğunda sistem otomatik olarak pasif hâle gelir.

Start-stop sistemi sık devreye giriyorsa akünün sağlıklı olması gerekir. Akü değişimi vakti geldiğinde standart akü yerine üreticinin önerdiği tipte akü tercih edilmelidir. Aksi takdirde sistem düzgün çalışmayabilir.

Elektrik sistemi üzerinde ekstra yük olduğu için periyodik denetimler ihmal edilmemelidir. Sağlıklı bir akü ve şarj sistemi, start-stop teknolojisinin verimli çalışmasını sağlar.

Kısa uzaklıklı kullanımda davranışı

Kısa aralı sürüşlerde motor tam çalışma sıcaklığına ulaşmadan sistem çoklukla devreye girmez. Zira soğuk motorun sık kapatılıp açılması verimli değildir. Bu durum kullanıcıyı şaşırtabilir. Sistemin devreye girmemesi her vakit arıza manasına gelmez. Motor sıcaklığı, akü durumu ve kabin talebi üzere birçok faktör kıymetlendirilir. Bu nedenle kısa uzaklıkta start-stop’un pasif kalması olağandır. Birkaç kilometrelik günlük kullanımda motor yağı ülkü sıcaklığa ulaşmadan sistemin devre dışı kalması, motor sıhhati açısından daha mantıklıdır. Akü kâfi şarj düzeyine ulaşmadıysa sistem müdafaa hedefli olarak etkin olmaz. Şoförün manuel müdahale etmesi gerekmez. Araç, en verimli ve inançlı çalışma şartlarını kendi içinde tahlil ederek karar verir.

Doğru kullanımın uzun vadeli etkisi

Start-stop sistemi gerçek kullanıldığında hem yakıt tasarrufu sağlar hem de karbon emisyonunu azaltır. Fakat her şartta etkin kalması gerekmez. Şoför, sürüş kurallarına nazaran şuurlu karar verebilir. Çok sıkışık trafikte sistemi süreksiz kapatmak konforu artırabilir. Olağan kent içi akışta ise açık bırakmak tasarruf sağlar. En değerli nokta, sistemin mantığını anlamaktır. Daima kapatmak ya da daima açık tutmak yerine duruma nazaran hareket etmek daha istikrarlı bir yaklaşımdır.

Start-stop teknolojisi çağdaş araçların standart özelliklerinden biri hâline geldi. Yanlışsız kullanıldığında sürüş güvenliğini etkilemeden ekonomik avantaj sunar. Küçük kullanım ayrıntıları, uzun vadede hem yakıt tüketimi hem de sistem sıhhati açısından fark yaratabilir. Siz start-stop sistemini çoklukla faal mi kullanıyorsunuz, yoksa belli şartlarda kapatmayı mı tercih ediyorsunuz?

Kaynak : Webtekno