Nasa, Artemis 2 için hazır mı? Orion ısı kalkanı tartışması derinleşiyor

Nasa, Artemis 2 vazifesi kapsamında astronotları taşıyacak Orion uzay aracıyla yarım yüzyılı aşkın bir mühletin akabinde Ay etrafına beşerli uçuş gerçekleştirmeye hazırlanıyor. Artemis 2 görevi, Ay yüzeyine iniş içermese de mürettebatlı bir Orion kapsülünün birinci kere derin uzaya gönderilecek olması nedeniyle kritik bir eşik olarak görülüyor. Uzay Fırlatma Sistemi’nin fırlatma rampasına taşınmış olması takvimi netleştirirken, vazifenin ne vakit ve hangi şartlarda gerçekleştirileceği tartışmaları da beraberinde getiriyor. Bilhassa Orion ısı kalkanı etrafında ağırlaşan güvenlik kaygıları, misyonun teknik boyutunu kamuoyunun odağına taşıyor.

Orion kapsülünde tekrar giriş senaryosu neden kritik?

Tartışmaların merkezinde Orion uzay aracının Dünya atmosferine dönüş sırasında karşılaşacağı çok ısıyı karşılamak üzere tasarlanan Avcoat tabanlı ısı kalkanı bulunuyor. Nasa, 2022 yılında gerçekleştirilen insansız Artemis 1 vazifesinin akabinde, kapsülün geri dönüşünde beklenenden daha önemli yapısal hasarlar oluştuğunu doğrulamıştı. Yine giriş sırasında ortaya çıkan yüksek sıcaklıklar, Avcoat materyalinin kimi bölgelerde çatlamasına ve parçalanmasına yol açmıştı. Kurum, iki yılı aşkın incelemenin akabinde Aralık 2024’te yaptığı açıklamada, ısı kalkanı içinde oluşan gazların öngörüldüğü formda tahliye edilemediğini ve bunun basınç artışına neden olduğunu bildirdi.

Bu teknik sorun, Orion’un evvelki jenerasyon uzay araçlarıyla kıyaslandığında neden farklı davrandığını da ortaya koyuyor. Apollo vazifelerinde kullanılan petek gibisi yapı, Avcoat’un daha küçük ve denetimli bölmeler halinde çalışmasını sağlıyordu. Orion’da ise üretim ve montaj süreçlerini sadeleştirmek maksadıyla daha büyük Avcoat blokları tercih edildi. Bu yaklaşım, teoride operasyonel verimlilik sunsa da Artemis 1 sırasında gözlemlenen gaz birikimi, bu dizaynın çok şartlar altında beklenmedik sonuçlar doğurabileceğini gösterdi.

Nasa, Artemis 2 için ısı kalkanında esaslı bir gereç değişikliğine gitmek yerine, kapsülün atmosfere giriş profilini yine tasarlamayı tercih etti. Ajans, atlamalı tekrar giriş olarak isimlendirilen ve uzay aracının atmosferden sekerek ilerlediği hareketin daha yumuşak bir versiyonunu kullanacağını açıkladı. Bu yeni yaklaşımın, ısı kalkanı altında gaz birikimini sınırlayarak çatlama riskini azaltacağı savunuluyor. Eski Nasa yöneticisi Bill Nelson, kararın mevcut bilgiler ışığında oybirliğiyle alındığını vurgulasa da bu açıklama tüm uzmanları ikna etmiş değil.

Tenkitlerin başında, eski Nasa astronotu ve ısı kalkanı uzmanı Charlie Camarda geliyor. Camarda, Artemis 2 öncesinde sorunun kökten çözülmediğini ve riskin ertelendiğini savunuyor. Ona nazaran, tekrar giriş yörüngesindeki değişiklikler kısa vadeli bir tahlil sunabilir fakat materyalin davranışına dair belirsizlikler büsbütün ortadan kalkmış değil. Camarda’ya takviye veren kimi eski Nasa mühendisleri de beşerli bir misyonda bu ölçekte bir belirsizliğin kabul edilebilir olup olmadığı sorusunu gündeme taşıyor.

Buna rağmen Nasa içinden gelen değerlendirmeler daha temkinli bir optimistlik sergiliyor. Artemis uçuş yöneticisi Rick Henfling, yeni profilin evvelki vazifedeki kadar yüksek irtifalara çıkmayacağını ve ısı yükünün daha denetimli olacağını belirtiyor. Isı muhafaza sistemleri konusunda tecrübeli Nasa emektarı Dan Rasky ise riskin büsbütün sıfırlanamayacağını lakin kritik olanın hasarın ilerleme noktası olduğunu vurguluyor. Rasky, büyük modüllerin kopmasının aracın bütünlüğünü tehlikeye sokabileceğini, lakin bunun öngörülen sonlar içinde kalmasının hayati ehemmiyet taşıdığını söz ediyor.

Eski Nasa astronotu Danny Olivas da ısı kalkanında çatlak oluşmasının mümkün olduğunu kabul ediyor. Lakin Avcoat katmanının altında yer alan çoklu yedek savunma katmanlarının mürettebat güvenliği için tasarlandığını hatırlatıyor. Olivas’a nazaran Nasa’nın riskleri bilerek ve hesaplayarak hareket etmesi, beşerli uçuşlarda uzun müddettir uygulanan bir yaklaşım. Yeni Nasa yöneticisi Jared Isaacman’ın da yine giriş profilindeki değişikliklerle güvenlik hissesinin artırıldığı tarafındaki açıklamaları, kurum içindeki genel duruşu yansıtıyor.

Kaynak : Donanimhaber