Mars’ta daha evvel hiç görülmemiş organik moleküller bulundu

NASA’nın Curiosity yüzey aracı tarafından Mars yüzeyinde yürütülen son tahliller, Kızıl Gezegen’in geçmişine dair yeni bilgiler ortaya koydu. 2020 yılında delinerek incelenen bir kaya örneği üzerinde yapılan uzun vadeli laboratuvar çalışmaları sonucunda Kızıl Gezegen’de bugüne kadar tespit edilen en çeşitli organik molekül seti ortaya çıkarıldı.

Nature Communications mecmuasında yayımlanan çalışmaya nazaran örnekte toplam 21 farklı karbon içeren organik molekül belirlendi ve bunlardan 7’si Mars’ta birinci sefer tespit edildi.

Antik Mars’ın kimyasal arşivi

İncelenen kaya örneği, “Mary Anning 3” ismiyle anılıyor ve Mars’taki Sharp Dağı (Mount Sharp) eteklerinden toplandı. Bu bölgenin milyarlarca yıl evvel göller ve akarsularla kaplı olduğu, vakit içinde kuruyup tekrar suyla dolarak güçlü bir tortul yapı oluşturduğu biliniyor.

Bu süreçler sonucunda oluşan kil mineralleri, organik bileşikleri müdafaa konusunda son derece elverişli bir ortam sağladı. Araştırmacılar, bu sayede organik moleküllerin Mars’taki ağır radyasyona karşın milyarlarca yıl boyunca bozulmadan kalabildiğini vurguluyor.

DNA ve RNA’nın kimyasal öncülleri bulundu

Keşifler ortasında en dikkat cazip bulgulardan biri, birinci kere azot içeren heterosiklik bileşiğin (N-heterosiklus) Mars’ta tespit edilmesi oldu. Bu tıp moleküler yapılar, DNA ve RNA’nın kimyasal öncülleri olarak kabul ediliyor.

Çalışmanın baş muharriri Amy Williams, bu keşfin değerine dikkat çekerek kelam konusu yapıların daha karmaşık azot bazlı moleküllerin oluşumunda kritik rol oynayabileceğini belirtti. Williams ayrıyeten bu tıp bileşiklerin daha evvel ne Mars yüzeyinde ne de Mars kökenli meteoritlerde doğrulandığını söz etti.

Tüm tahliller, Curiosity’nin üzerinde bulunan Sample Analysis at Mars (SAM) isimli gelişmiş mini laboratuvar ile gerçekleştirildi. Sistem, yüzey aracının robotik kolundaki matkapla alınan kaya örneklerini toz haline getirerek tahlil ediyor.

Toz halindeki örnekler SAM içine aktarılıyor ve burada yüksek sıcaklıklarda ısıtılarak gazlar açığa çıkarılıyor. Bu gazlar, aygıtın hassas sensörleri tarafından tahlil edilerek kayanın kimyasal bileşimi ortaya çıkarılıyor.

SAM ayrıyeten “ıslak kimya” yolu de uygulayabiliyor. Bu yolda örnekler özel çözücülerle tepkiye sokularak daha büyük ve tespiti güç moleküller parçalanıyor. Bu çalışmada kullanılan tetrametilamonyum hidroksit (TMAH), sırf en kıymetli örneklerde kullanılan güçlü bir reaktif olarak öne çıkıyor. “Mary Anning 3”, bu yöntemin uygulandığı birinci Mars örneği oldu.

Araştırmacılar, sistemin güvenilirliğini test etmek için Dünya’da da deneyler gerçekleştirdi. Bu kapsamda, 4 milyar yıldan daha eski Murchison meteoritinden alınan örnekler TMAH ile tahlil edildi. Sonuçlar, büyük organik moleküllerin parçalanarak Mars’ta tespit edilen bileşiklere dönüştüğünü gösterdi.

Yaşamın direkt ispatı değil lakin güçlü bir işaret

Bilim insanları, bu moleküllerin biyolojik mi yoksa jeolojik süreçlerle mi oluştuğunu şimdi belirleyemediklerini vurguluyor. Lakin elde edilen bulgular, antik Mars’ın ömrü destekleyebilecek kimyasal şartlara sahip olduğunu bir sefer daha güçlü halde ortaya koyuyor.

NASA’nın SAM sistemi daha da geliştirilerek gelecekteki vazifelerde de kullanılacak ve bu sayede daha kapsamlı tahliller yapılabilecek. Gerçekten SAM’in gelişmiş bir versiyonu olan Mars Organic Molecular Analyzer, Avrupa Uzay Ajansı’nın Rosalind Franklin misyonunda kullanılacak. Ayrıyeten emsal bir sistem, NASA’nın Satürn’ün uydusu Titan’a göndereceği Dragonfly vazifesinde de yer alacak. Her iki vazifenin de en erken 2028 yılında başlaması planlanıyor.

Kaynak : Donanimhaber