Made in EU: Türkiye için fırsat mı, tehdit mi?

Avrupa Birliği’nin “Made in EU” dönüşümü artık teoriden pratiğe geçti ve Türkiye için kritik bir kırılma noktası yarattı. Net-Zero Industry Act, Critical Raw Materials Act ve Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) üzere düzenlemeler yalnızca kağıt üzerinde değil, fiilen uygulanıyor. 2026’dan itibaren karbon maliyetleri ödenmeye başlayacak ve tedarik zinciri şeffaflığı zarurî hale gelecek. Gümrük Birliği sayesinde ekonomik olarak AB’nin içindeyken, siyasi olarak karar masasında olmayan Türkiye’nin önünde üç yıllık kritik bir pencere var.

Bu dönüşüm yalnızca otomotiv kesimini değil, medikal aygıtlardan pak güç teknolojilerine, yapay zekadan yarı iletkenlere kadar geniş bir alanı kapsıyor. International Procurement Instrument ile Çinli medikal aygıt üreticileri AB ihalelerinden dışlanırken, Net-Zero Act 2030’a kadar pak güç teknolojilerinin yüzde kırkının AB içinde üretilmesini hedefliyor. Artık yalnızca ucuz olmak kâfi değil; tedarik zinciri çeşitliliği ve sürdürülebilirlik kriterleri belirleyici hale geldi.

Türkiye için en büyük fırsat bor rezervlerinde yatıyor. Avrupa’nın bor gereksiniminin büyük kısmını karşılayan Türkiye, Critical Raw Materials Act’in getirdiği “tek ülkeye bağımlılık yüzde 65 sınırı” sayesinde stratejik bir pozisyonda. Fakat ham husus satmak yerine ileri sürece ve stratejik proje paydaşlığı talep etmek gerekiyor. Güneş paneli üretiminde de Çin alternatifi olma bahtı var.

Otomotiv ve ağır endüstride ise önemli riskler mevcut. CBAM’ın 2026’da başlaması çelik, alüminyum ve çimento üzere karbon ağır eserlerde büyük maliyet artışı manasına geliyor. Türkiye 2025’te İklim Kanunu’nu çıkararak Emisyon Ticaret Sistemi için yasal taban oluşturdu, fakat sistemin vaktinde işler hale gelmesi koşul. Aksi takdirde karbon maliyetleri direkt AB bütçesine akacak.

Teknoloji ve dijital alanda durum daha karmaşık. Türkiye Gümrük Birliği içinde olmasına karşın Dijital Tek Pazar’ın dışında kalıyor. Dijital Hizmetler Yasası, Dijital Pazarlar Yasası ve bilhassa AB Yapay Zeka Yasası, Türk teknoloji şirketleri için önemli ahenk zorunlulukları getiriyor. GDPR yeterlilik kararının alınamaması da data merkezli iş modelleri için pürüz oluşturuyor.

Yarı iletken alanında ise umut verici bir işbirliği var. Türkiye, AB’nin Chips Joint Undertaking programında resmi ortak ve TÜBİTAK ile savunma sanayii firmaları AB fonlarına erişebiliyor. Milyarlarca dolarlık fabrikalar kurmak yerine tasarım ve Ar-Ge ortağı olmak stratejisi burada devreye giriyor.

Sonuç olarak Türkiye bu dönüşümü ya avantaja çevirecek ya da Gümrük Birliği teknik olarak devam ederken malları fiilen satılamaz hale gelecek. Bor ve pak güçte fırsatlar yakalanabilir, teknolojide standartlara ahenk sağlanabilir, lakin bunun için süratli ve koordineli hareket etmek kaide. Bu görüntü, AB’nin yeni endüstriyel stratejisini ve Türkiye’ye tesirlerini ayrıntılı halde ele alıyor.

Kaynak : Donanimhaber