FRS raporu: Türkiye’nin Avrupa’ya yaptığı savunma ihracatı ABD’yi geçti

Avrupa’nın savunma tedarikinde Türkiye giderek daha görünür hale geliyor. Fransız fikir kuruluşu Fondation pour la Recherche Stratégique (FRS) raporuna nazaran 2024 yılında Avrupa, Türkiye’nin savunma endüstrisinin en kıymetli ihracat pazarı oldu. Bu devirde Türkiye, savunma ihracatının yüzde 27‘sini Avrupa’ya yaparken yüzde 25’ini ABD’ye yaptı.

Rapor, Türkiye’nin Avrupa pazarında süratli bir büyüme yaşadığını gösteriyor. Öte yandan ABD, Avrupa savunma pazarında hala baskın pozisyonda. SIPRI bilgilerine nazaran Avrupa’nın toplam ithalatında ABD’nin hissesi yeni durumda yüzde 48 düzeyinde. 2024’te ise 43 milyar dolar (yüzde 44 pay) düzeyindeydi. 2024’te Türkiye’nin silah ihracatı 7,154 milyar dolara ulaşmıştı.

Avrupa yine silahlanıyor

Çalışmaya nazaran Türkiye, Güney Kore ve Brezilya ile birlikte son dört yılda Avrupa pazarında güçlü bir halde yer edinmeyi başardı.

Veriler, 2020-2025 periyodunda savunma ihracat hacmindeki artışı da net biçimde ortaya koyuyor. Güney Kore’nin ihracatı sekiz kat, Türkiye’nin beş kat, Brezilya’nın ise dört kat büyüdü.

Türkiye’nin Avrupa pazarındaki muvaffakiyetinin gerisinde ise belli platformların tesiri büyük. Bilhassa Anka, TB2 ve TB3 insansız hava araçları, Hürjet eğitim uçağı ve MİLGEM kapsamında geliştirilen savaş gemileri ihracatın ana itici gücünü oluşturuyor. Bunun yanında zırhlı kara araçları ve deniz sistemleri de Avrupa’daki talep artışından hisse alıyor.

Raporda, 2010-2020 yılları ortasında başlatılan bu programların üretim ve ihracat evresine geçmesinin Türkiye’nin savunma endüstrisinde sürdürülebilir bir büyüme yakalamasını sağladığı aktarıldı.

Türkiye’nin Avrupa’daki yükselişinde sırf eser çeşitliliğinin rol oynamadığını dikkat çeken rapor, jeopolitik ve kurumsal faktörler de belirleyici olduğunun altını çizdi. Bilhassa NATO üyeliğinin savunma iş birliklerine yer hazırladığı vurgulandı.

Rapora nazaran ortaya çıkan tablo, Avrupa’nın savunma tedarikinde çeşitliliğe yöneldiğini ve Türkiye’nin bu yeni periyotta kilit oyunculardan biri haline geldiğini gösteriyor. Artan talep, hızlanan üretim kapasitesi ve rekabetçi sistemler, Türkiye’yi sırf alternatif değil, birçok ülke için öncelikli tedarikçilerden biri pozisyonuna taşıyor.

Giriş kapısı Doğu Avrupa oldu

Raporda, Türkiye’nin Avrupa pazarına girişinde bilhassa Doğu Avrupa’nın kritik rol oynadığına dikkat çekiliyor. Bu kapsamda hafif zırhlı araçlar ve taktik insansız hava araçlarının (TUAV) öne çıktığı belirtiliyor.

FRS tahliline nazaran Nurol Makina’nın 2018’de Macaristan ile imzaladığı Gidran (Ejder Yalçın tabanlı MRAP) muahedesi, bu sürecin birinci adımlarından biri oldu. Şirketin 2022’de Macaristan’da lokal üretim için iştirak kurması da Türkiye’nin bölgedeki sanayi varlığını güçlendirdi.

2023 yılında Estonya ile imzalanan ve Otokar’ın da dahil olduğu 230 adet zırhlı araçlık, toplam 200 milyon euro kıymetindeki mukavele Türk şirketlerinin bölgedeki aktifliğini artıran bir öbür örnek olarak gösteriliyor. Romanya’nın ise Ekim 2024’te Cobra II 4×4 zırhlı araç için Otokar’ı tercih ettiği, akabinde Ocak 2026’da şirketin mahallî ortağını devralma planı açıkladığı hatırlatılıyor.

FRS raporunda Baykar üretimi TB2 insansız hava aracının Türkiye’nin Avrupa pazarına girişinde belirleyici rol oynadığı söz ediliyor. Şirketin 2024 yılı gelirinin yüzde 90’ının ihracattan elde edildiği bilgisine yer verilirken Ukrayna savaşının bu süreci hızlandırdığı vurgulanıyor.

TB2’nin Avrupa’daki birinci kullanıcısının 2019’da Ukrayna olduğu, akabinde Polonya’nın 2021’de 24 adetlik alım yaparak bu platformu tercih eden birinci NATO ve AB ülkesi olduğu belirtiliyor. Litvanya, Romanya ve Hırvatistan’ın yanı sıra Kosova, Arnavutluk ve Bosna-Hersek üzere Balkan ülkelerinin de kullanıcılar ortasına katıldığı tabir ediliyor.

Türkiye’nin stratejik tercihleri genişlemeyi sağladı

FRS’ye nazaran Türkiye’nin Avrupa’daki stratejisi sırf eser satışıyla hudutlu değil. Raporda, ikili muahedeler, ortak üretim ve sanayi iş birliklerinin bu genişlemenin temel ögeleri olduğu belirtiliyor.

Bu kapsamda Polonya ile Aralık 2025’te imzalanan mutabakatla Aselsan’ın 410 milyon dolarlık elektronik harp sistemi tedarik edeceği aktarılıyor. Romanya ile ASFAT üzerinden TCG Akhisar korvetinin teslimatını içeren mutabakatın imzalandığı tabir ediliyor. Slovakya ile 2025’te kurulan stratejik paydaşlığın da savunma sanayiine odaklandığı, Otokar’ın Tulpar platformu ile açılması planlanan orta tank ihalesini hedeflediği belirtiliyor. Ayrıyeten Aselsan ile Çekya merkezli CSG ortasında 2026’da kurulan ortak teşebbüsün hava savunma, elektronik harp ve akıllı mühimmat üretimine yönelik olduğu kaydediliyor.

Raporda, Türk savunma eserlerinin Avrupa’da tercih edilmesinde fiyat, teslim mühleti ve performans açısından rekabetçi olmalarının tesirli olduğu vurgulanıyor. Ayrıyeten NATO standartlarına uyumun da değerli bir avantaj sağladığı belirtiliyor.

Bu çerçevede Türkiye’nin Aralık 2024’te Portekiz ile imzaladığı ve STM’nin iki lojistik takviye gemisi inşa edeceği muahede, NATO üyesi bir ülkeye yapılan birinci deniz platformu satışı olarak öne çıkarılıyor.

İspanya ve İtalya ile derinleşen iş birliği

FRS tahlilinde Türkiye’nin Avrupa’daki varlığını güçlendiren bir başka ögenin sanayi iş birlikleri olduğu söz ediliyor. İspanya ile yapılan mutabakat kapsamında Hürjet eğitim uçağının 30 adetlik teslimatını içeren programın 2028-2029 periyodunda hayata geçirilmesinin planlandığı belirtiliyor. Mutabakatın teknoloji transferi ve ortak üretim ögeleri içerdiği de vurgulanıyor.

İtalya’da ise Baykar’ın Piaggio Aero’yu satın alması ve Leonardo ile kurduğu ortak teşebbüsün Avrupa İHA pazarında yeni fırsatlar yaratmasının beklendiği söz ediliyor. Raporda ayrıyeten Baykar’ın Piaggio tesislerinde AKINCI, TB2 ve TB3 üretimini gerçekleştirmeyi planladığı bilgisine yer veriliyor.

Kaynak : Donanimhaber