Elon Musk: “İnsanlar ölmeye programlı, uzun ömür çözülebilir bir sorun”

Paleolitik çağda ortalama insan hayat süresi 20’li yaşlarla sınırlıyken, Neolitik ve Tunç Çağı toplumlarında bu müddet lakin hudutlu ölçüde uzayabildi. Antik Yunan ve Roma’da insan, ideolojide “ölümlü varlık” (thnetos yahut mortalis) olarak yüceltilirken, istatistiksel gerçeklik acımasızdı. Doğanların kıymetli bir kısmı yetişkinliğe ulaşamıyor, 50 yaş üzeri ise neredeyse bilgelikle özdeş, az bir kategori olarak görülüyordu. Orta Çağ’dan erken çağdaş periyoda kadar ilerleyen yüzyıllarda dahi insanlığın büyük kısmı için 40 yıl hala uzun bir hayat manasına geliyordu. Asıl kırılma ise 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılda bilim, tıp ve hijyenin devreye girmesiyle yaşandı. Çok kısa müddette dünya ortalaması 30’lardan 70’li yaşlara tırmandı. Artık ise milyarderler daha uzun ömür arayışında.

Musk’a nazaran bu, yazılımsal bir sorun

Yüzyıllar öncesinden bugüne hayat müddeti özelindeki telaffuzlar çoklukla felsefi yere oturtuldu. Lakin bu tartışma konusu felsefi yerden koparak günümüzde teknoloji ve biyoloji eksenine kayıyor. İnsan ömrünün uzaması artık yazgıyla, tabiatla ya da metafizikle değil; giderek daha fazla “mühendislik” ile konuşulmaya başlanmış durumda.

Elon Musk’ın son açıklamaları bu kırılmanın en net örneklerinden biri. Musk’a nazaran insan, ölümlü olduğu için değil, ölümlü olacak biçimde “programlandığı” için hayatını kaybediyor ve bu program teorik olarak değiştirilebilir.

Ona nazaran yaşlanmanın bedenin tüm bölgelerinde eşzamanlı ilerlemesi, mevtin rastlantısal değil, merkezi bir biyolojik saat tarafından yönetildiğini gösteriyor. Kimsenin bir uzvu yaşlanmışken oburunun genç kalmaması Musk’ın tabiriyle “son derece bariz” bir denetim sistemine işaret ediyor.

Musk bu yaklaşımı, uzun ömrü ahlaki ya da varoluşsal bir sorun olmaktan çıkarıp çözülebilir bir teknik problem olarak ele alıyor. Yapay zeka, ileri biyoteknoloji ve otomasyonun birleşimiyle, bugün karmaşık ve kaçınılmaz görünen yaşlanma sürecinin bilakis çevrilebileceğini savunuyor.

Moonshots with Peter Diamandis podcast’ine konuk olan Musk’a nazaran bu teknolojik dönüşüm, sadece hastalıkların tedavisini değil, tıbbi hizmetlerin sunuluş biçimini de kökten değiştirecek. Bilhassa insansı robotların cerrahların yerini alabileceğini savunan Musk, bunun beş yıl üzere kısa bir müddette sıhhat hizmetlerini bugünkünden çok daha ileri bir noktaya taşıyabileceğini tez ediyor. Bu alandaki gelişim sayesinde dünyadaki herkes çok daha yüksek düzeyde sıhhat dayanağı alabilecek. Son olarak Musk, uzun ömrün tahlilinin gelecekte geriye dönüp bakıldığında son derece bariz görüneceğini aktarıyor.

[bkzdh=201072

Ancak Musk’ın bu savlı telaffuzları, geçmişte uzun hayatın toplumsal sonuçlarına dair yaptığı tenkitlerle çelişiyor. Öbür kimi milyarderlerin bilakis Musk, bugüne kadar uzun ömür teşebbüslerine önemli yatırımlar yapmadı. Daha evvel yaptığı açıklamalarda, bunama üzere ağır sıhhat sıkıntılarıyla 100 yaşına kadar yaşamaktansa ölmeyi tercih edebileceğini söylemişti. Geçtiğimiz yıl Musk, “Çok uzun yaşarsak, toplumun kemikleşeceğini düşünüyorum. Önder asla ölmediği için liderlikte değişiklik olmaz” demişti.

Milyarderler bu alana yatırım yapıyor

Öte yandan Silikon Vadisi’nin en güçlü isimleri, yaşlanmayı hücresel seviyede aksine çevirmeyi ya da en azından yavaşlatmayı hedefleyen teşebbüslere önemli kaynak aktarıyor. OpenAI CEO’su Sam Altman, insan ömrüne ortalama 10 yıl eklemeyi amaçlayan Retro Biosciences’a 180 milyon dolar yatırım yaptı ve bu alanın “OpenAI ölçeğinde” bir atılım gerektirdiğini savundu. Peter Thiel, erken devirden bu yana uzun ömür araştırmalarının en agresif destekçilerinden biri olarak Methuselah Foundation’a toplam 7 milyon dolar taahhütte bulunurken, yaşlanan hücreleri amaç alan biyoteknoloji şirketlerine de milyonlar aktardı. Oracle’ın kurucusu Larry Ellison, sadece kendi vakfı üzerinden yaşlanma ve yaşa bağlı hastalıklar için 430 milyon doları aşan araştırma fonu sağladı. Google kurucularından Larry Page ve Sergey Brin, Alphabet çatısı altında kurulan Calico Labs ve Verily üzere yapılarla bu alana milyarlarca dolarlık uzun vadeli yatırım yapılmasının önünü açtı. Jeff Bezos’un, hücresel gençleştirme gayesiyle yola çıkan Altos Labs’in ardındaki değerli finansörlerden biri olduğu bilinirken Mark Zuckerberg ve Priscilla Chan, genetik, nörodejeneratif hastalıklar ve hayat bilimlerine yönelik projeleri milyonlarca dolarlık fonlarla destekliyor.

WSJ’ye nazaran geçtiğimiz 25 yılda milyarderler, bu alanda 5 milyar dolarlık doğrudan yatırım yaptı.

Bugün gelinen noktada ise beşerler, 1700’lü yıllara nazaran ortalama olarak 35-40 yıl daha fazla yaşıyor. Fakat görünüşe nazaran bu uzayan mühlet bile kâfi değil. Nasıl olsun ki… İnsan, sonuçta mevtten “ölümüne” korkan bir varlık. İdeoloji tarihi de bu huzursuzluğun izlerini açık biçimde taşıyor. Epikür’ün yatıştırmaya çalıştığı mevt tasası (Bkz: Vefat varsa ben yokum, ben varsam vefat yok o halde korkmaya ne gerek var?), Schopenhauer’ın kör ömür istencine bağladığı hayata tutunma dürtüsü (Bkz: Wille zum Leben) ve Heidegger’in kaçınılmaz yüzleşme (Bkz: Sein-zum-Tode) olarak tanımladığı vefat şuuru daima birebir soruda birleşiyor. İnsan, daha uzun yaşamayı birçok vakit daha çok deneyimlemek için değil, sona biraz daha geç ulaşmak için istiyor. Bu nedenle çağdaş tıbbın sunduğu her ek yıl temelinde bir teknik kazanım pozisyonunda.

Kaynak : Donanimhaber