Efsanevi insan fosilinde yeni gelişme

Bilim insanları, bu harika iskeletin bugüne kadar yerleştirildiği hiçbir cinse tam olarak uymadığını söylüyor. Şayet bu kıymetlendirme güçlenirse, ‘Little Foot’ “tamamen yeni” bir insan akrabası çeşidini temsil ediyor olabilir.

‘LİTTLE FOOT’ NEDİR?

‘Little Foot’, 1998’de Güney Afrika’daki Sterkfontein Mağaraları’nda keşfedildi. Resmi ismi StW 573 olan bu fosil, erken devir insan akrabaları ortasında şimdiye dek bulunan en “bütün” iskeletlerden biri olarak görülüyor. Yani yalnızca birkaç kemik kesimi değil; kafatasından gövdeye, kol ve bacak kemiklerinden ayak yapısına kadar daha geniş bir bütün sunuyor.

Bu bütünlük değerli, zira kesimli fosillerde “tür” tartışması birden fazla vakit tek bir kemik üzerinden yürür. ‘Little Foot’ ise araştırmacılara tıpkı bireyin beden oranları, yürüme biçimi ve genel anatomisi hakkında daha fazla ipucu veriyor. İşte bu yüzden, hangi tipe ilişkin olduğu sorusu insan soy ağacının erken devrini anlamada kilit rol oynuyor.

TARTIŞMA NEREDEN ÇIKTI?

Fosili uzun yıllar boyunca çıkaran ve inceleyen paleoantropolog Ronald Clarke, ‘Little Foot’u 2017’de kamuoyuna tanıttığında onu Australopithecus prometheus olarak isimlendirmişti. Lakin diğer araştırmacılar, bunun yerine Australopithecus africanus olmasının daha mümkün olduğunu savunmuştu. Zira A. africanus, Sterkfontein ve etrafındaki öbür buluntularla zati bilinen, “klasik” tiplerden biri.

Kısacası ‘Little Foot’un “hangi çeşide ilişkin olduğu” yıllardır tartışmalıydı. Ancak son çalışmanın farkı şu: Bu defa araştırmacılar “Şu cinse daha yakın” demek yerine, “İkisine de tam uymuyor” diyerek tartışmayı yeni bir noktaya taşıyor.

YENİ ÇALIŞMA NE DİYOR?

La Trobe Üniversitesi ve Cambridge Üniversitesi’nden araştırmacıların yer aldığı takım, ‘Little Foot’un iki cinsle de örtüşmediğini öne sürüyor. İncelemeye nazaran fosildeki kimi temel özellikler, ne A. prometheus ne de A. africanus için “ayırt edici” kabul edilen kalıba tam oturuyor.

Bu da iki mümkünlüğü gündeme getiriyor: Ya bilim dünyasının kullandığı çeşit tarifleri bu fosili açıklamakta yetersiz kalıyor ya da ‘Little Foot’ hakikaten daha evvel tanımlanmamış farklı bir çeşidi temsil ediyor. Araştırmacılar ikinci ihtimalin daha güçlü olduğunu işaret ediyor.

NEDEN BU KADAR KIYMETLİ?

Bu tıp tartışmalar kulağa “etiket” sıkıntısı üzere gelebilir ancak aslında insan evriminin haritasını direkt etkiliyor. Zira bir fosili yanlış tipe koymak, o çeşidin nerede yaşadığı, ne vakit ortaya çıktığı, nasıl yürüdüğü ve etrafa nasıl ahenk sağladığı üzere pek çok başlığı da yanlış okumanıza neden olabilir.

‘Little Foot’ hakikaten yeni bir cinsse, şu manaya gelebilir: Sterkfontein etrafında tıpkı devirde birden fazla insan akrabası tipi birlikte yaşamış olabilir. Bu da Güney Afrika’da erken devir hominin çeşitliliğinin düşündüğümüzden daha yüksek olduğunu gösterir. Üstelik bu çeşitlilik, “tek bir çizgide ilerleyen” kolay bir evrim kıssası yerine, yan yana yaşayan farklı kümelerin bulunduğu daha karmaşık bir tabloyu işaret eder.

“İNSAN AKRABASI” DERKEN NE KASTEDİLİYOR?

Buradaki cinsler direkt “insan” değil; beşerle ortak cedde sahip, ona giden yolda yer alan erken akrabalar. Australopithecus kümesindeki canlıların iki ayak üzerinde yürüyebildiği, lakin çağdaş insan üzere olmadıkları biliniyor. ‘Little Foot’ üzere fosiller, iki ayaklı yürüyüşün nasıl geliştiğini ve bedenin bu sisteme nasıl ahenk sağladığını anlamak için de çok bedelli.

SIRADA NE VAR?

Araştırmacılar artık ‘Little Foot’un tam olarak hangi tipe ilişkin olduğunu netleştirmeye çalışacak. Bir yandan fosilin ayrıntılı karşılaştırmaları devam ederken, öteki yandan Sterkfontein’de bulunan diğer örneklerle bağı tekrar gözden geçirilecek. Maksat, ‘Little Foot’un insan soy ağacında nereye oturduğunu daha sağlam ispatlarla ortaya koymak.

Sonuç değişirse, ‘Little Foot’ yalnızca “en âlâ korunmuş fosillerden biri” değil, insanın geçmişine dair yeni bir sayfa açan keşif olarak da anılabilir. Zira bazen tek bir fosil, yıllardır kabul edilen tabloyu tekrar çizdirmeye yetebiliyor.

Kaynak : Hürriyet