Dışarıdan aldığınız kahveye dikkat: İçi mikroplastik dolu

Araştırmacıların paylaştığı datalara nazaran yalnızca Avustralya’da her yıl yaklaşık 1,45 milyar tek kullanımlık sıcak içecek bardağı ve 890 milyon plastik kapak kullanılıyor. Global ölçekte ise yıllık tüketimin 500 milyar bardağa ulaştığı iddia ediliyor.

Mikroplastikler, yaklaşık 1 mikrometre ile 5 milimetre boyut aralığındaki plastik parçacıklar olarak tanımlanıyor. Daha büyük plastiklerin parçalanmasıyla oluşabildikleri üzere, birtakım eserlerden günlük kullanım sırasında da direkt kopup etrafa ve besine karışabiliyorlar. Uzmanlar, insan bedeninde ne kadar biriktiği ve uzun vadeli tesirlerinin ne olduğu konusunda hâlâ kesin bir tablo olmadığını, ölçümlerin kontaminasyona açık olduğunu vurguluyor. 

ISI SALINIMI TETİKLİYOR

Çalışmanın dikkat çeken kısmı, ısı ile mikroplastik salımı ortasındaki münasebet. Araştırma grubu evvel 30 hakemli çalışmanın datalarını bir ortaya getirerek bir meta-analiz yaptı. Sonuç net: Sıvının sıcaklığı arttıkça, mikroplastik salımı genel olarak artıyor. İncelenen çalışmalarda, gereç ve metot farkına bağlı olarak salım ölçüsü litrede birkaç yüz parçacıktan 8 milyonun üzerine kadar çıkabiliyor.

Ardından “gerçek dünya” testine geçildi: Brisbane etrafından 400 kahve bardağı toplandı ve iki temel cins incelendi: büsbütün plastik (polietilen) bardaklar ile dışı kâğıt üzere görünen fakat içi ince plastik kaplı kâğıt bardaklar. Deneyler 5°C (soğuk içecek) ve 60°C (sıcak içecek) şartlarında yapıldı.

İki eğilim öne çıktı:

• Malzeme fark yaratıyor: Plastik kaplı kâğıt bardaklar, büsbütün plastik bardaklara nazaran her iki sıcaklıkta da daha az mikroplastik saldı.
• Sıcaklık salımı artırıyor: Büsbütün plastik bardaklarda soğuktan sıcağa geçiş, mikroplastik salımını yaklaşık yüzde 33 artırdı.

Araştırmanın verdiği çarpıcı örnek şu: Polietilen bir bardakta her gün 300 ml kahve içen bir kişinin, yılda yaklaşık 363 bin mikroplastik parçacığı yutabileceği hesaplanıyor.

Peki neden? Yüksek çözünürlüklü görüntülemeler, büsbütün plastik bardakların iç yüzeyinde “tepe ve çukurlar” üzere daha pürüzlü bir doku olduğunu gösteriyor. Bu pürüzler parçacık kopmasını kolaylaştırıyor. Isı ise plastiği yumuşatıp genleşme-büzüşmeyi artırarak yüzeydeki yıpranmayı hızlandırıyor ve parçacıkların içeceğe karışma ihtimalini yükseltiyor. 

GÜNLÜK HAYATTA TAHLİL NE?

Araştırmacılar “paket kahveden vazgeçin” demiyor; riski yönetmek için daha akıllı seçimler öneriyor. En inançlı seçenek, mikroplastik salmayan paslanmaz çelik, seramik ya da cam üzere gereçlerden yapılmış yine kullanılabilir bardaklar.

Tek kullanımlık bardak kaçınılmazsa, bulgular plastik kaplı kâğıt bardakların büsbütün plastik bardaklara kıyasla genelde daha az parçacık salabildiğini söylüyor; fakat bunun da “sıfır mikroplastik” manasına gelmediğinin altı çiziliyor. Bir diğer pratik teklif de çok sıcak sıvıyı direkt plastik yüzeye yüklememek: Kahvenin kaynar değil, biraz daha düşük sıcaklıkta bardağa konması; yani baristadan içeceği “bir tık daha ılıtmasını” istemek, maruziyeti azaltabilecek küçük ancak tesirli bir adım olabilir.

Kaynak : Hürriyet