Çin, kömür santrali emisyonlarını gübreye dönüştürüyor

Çin, kömürle çalışan termik santrallerden çıkan baca gazlarını direkt tarımsal gübre üretiminde kullanarak karbon yakalama teknolojilerine farklı bir yaklaşım geliştirdi. Yer altına karbon depolamaya gereksinim duymayan sistem, sanayi kaynaklı emisyonları ekonomik bedeli olan bir esere dönüştürmeyi hedefliyor.

Karbon depolama yerine direkt üretimde kullanım

Geleneksel karbon yakalama projelerinde sanayi tesislerinden çıkan karbondioksit atmosfere ulaşmadan evvel ayrıştırılıyor. Akabinde bu CO2 sıvılaştırılarak özel altyapılar aracılığıyla yer altındaki jeolojik depolama alanlarına taşınıyor. Fakat bu yol, yüksek maliyetli altyapı muhtaçlığı ve uygun yer altı formasyonlarına bağımlılık nedeniyle birçok bölgede sonlu uygulanabiliyor.

Çin merkezli Jiangnan Environmental Technology (JNG) ise bu sürece alternatif bir metot geliştirdi. Şirket, kömür yakımı sırasında ortaya çıkan sülfür dioksit ve karbondioksiti amonyak kullanarak absorbe ediyor. Yakalanan gazlar daha sonra direkt gübre üretiminde kullanılan kimyasal bileşiklere dönüştürülüyor.

Bu sistem sayesinde hem baca gazı arıtımı gerçekleştiriliyor hem de ticari bedele sahip ziraî eser elde ediliyor. Şirket, sistemi düşük maliyetli bir karbon yakalama tahlili olarak konumlandırıyor.

Aslında kullanılan yaklaşımın kökeni onlarca yıl öncesine dayanıyor. 20. yüzyılın birinci devirlerinde sanayi tesislerinde sülfür masrafımı için çoğunlukla kireç taşı-alçıtaşı tabanlı formüller kullanılıyordu. Bu teknikler tesirli olsa da büyük ölçüde atık oluşmasına neden oluyordu.

Daha sonraki yıllarda birçok tesiste amonyak bazlı desülfürizasyon sistemlerine geçildi. Bu metot, sülfür dioksiti amonyum sülfat gübresine dönüştürerek atık oluşumunu azaltıyordu.

JNG’nin geliştirdiği yeni sistem ise bu yaklaşımı daha ileri taşıyor. Şirket, sadece sülfür dioksiti değil tıpkı vakitte karbondioksiti de tıpkı süreç içinde yakalıyor. Elde edilen gazlar daha sonra amonyum sülfat ve amonyum bikarbonat üretiminde kullanılıyor. Böylelikle termik santral emisyonları direkt kullanılabilir gübreye dönüşüyor.

Yılda 10 bin ton CO2 yakalanıyor

Şirketin verdiği bilgilere nazaran sistem, süreçte ortaya çıkan karbon emisyonlarının yaklaşık yüzde 90’ını yakalayabiliyor. Teknolojinin pilot uygulaması ise geçtiğimiz yıl ağustos ayında bir kömür santralinde devreye alındı.

Tesiste yıllık yaklaşık 10 bin ton karbondioksit yakalanması hedefleniyor. Bunun yanında yan eser olarak yılda yaklaşık 30 bin ton gübre üretimi planlanıyor.

2025 yılında yayımlanan bir araştırma, bu yolla üretilen gübrenin ziraî performans üzerindeki tesirlerine de ışık tuttu. Araştırmaya nazaran kelam konusu gübreyi kullanan pirinç tarlalarında verim, klâsik gübre kullanılan alanlara kıyasla yüzde 6,2 daha yüksek gerçekleşti.

Araştırmacılar ayrıyeten çevresel tesirlerde de kıymetli düşüş gözlemledi. Çalışmada, etrafa karışan azot, fosfor ve potasyum düzeylerinin klasik gübre kullanımına nazaran besbelli halde daha düşük olduğu bildirildi. Bu durum, sistemin sırf eser verimliliğini artırmakla kalmayıp çevresel kirliliği azaltma potansiyeli de taşıdığını ortaya koyuyor.

Proje kapsamında geliştirilen gübrenin farklı iklim ve toprak şartlarındaki performansını kıymetlendirmek için çeşitli ülkelerde denemeler yapıldığı belirtiliyor. Testlerin Almanya, Fransa, İspanya, İtalya ve Brezilya’da gerçekleştirildiği aktarıldı. Şirket ayrıyeten bu tip gübre kullanımına geçilmesi durumunda çiftçilerin üretim maliyetlerinin yüzde 50’ye kadar düşebileceğini öne sürüyor.

Kaynak : Donanimhaber