Çin, bir vakitler çöl olan yerde buğday yetiştirmeye başladı

Çin’in en şiddetli coğrafyalarından biri olan Taklamakan Çölü’nde başlatılan “çöl buğdayı” projesi, iki yılın sonunda dikkat cazibeli sonuçlar vermeye başladı. Ülkenin hem çölleşmeyle çabasını güçlendirmeyi hem de besin güvenliğini artırmayı hedefleyen teşebbüs, birinci etapta deneysel bir çalışma olarak başlatılmıştı. Bugün ise proje, yüksek randıman ve sürdürülebilir üretim açısından umut veren bir modele dönüşmüş durumda.

Yüksek muvaffakiyet oranı elde edildi

Proje birinci olarak Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde, Taklamakan Çölü’nün kıyısında hayata geçirildi. Başlangıçta yaklaşık 400 hektarlık bir alanda gerçekleştirilen birinci hasat, çöl şartlarında tarım yapılabileceğini kanıtlayan değerli bir dönüm noktası oldu. Ortadan geçen müddette farklı bölgelerde yürütülen çalışmalar, bitkilerin şiddetli kum fırtınalarına karşın hayatta kalabildiğini gösterdi.

Yürütülen son ekim çalışmalarında ise yaklaşık 547 hektarlık alanda ekilen buğdayın yeşerme ve fide tutma oranı yüzde 90’ın üzerine çıktı. Bu oran, çöl üzere ekstrem bir ortam için dikkat cazip bir muvaffakiyet olarak bedellendiriliyor.

Projede kullanılan çağdaş sulama teknolojileri, verimliliğin artmasında kritik rol oynadı. Bilhassa “pivot sprinkler” olarak bilinen (center pivot sulama sistemi olarak da bilinir) ve döner başlıklı püskürtme sistemine dayanan sulama usulü sayesinde, hem suyun faal kullanımı sağlandı hem de iş gücü muhtaçlığı önemli formda azaldı.

Tarım alanında daha evvel yaklaşık 30 kişinin yaptığı işi artık yalnızca 4 kişi yürütebiliyor. Sistem, yanlışsız ayarlandıktan ve gübreleme yapıldıktan sonra asgarî insan müdahalesiyle çalışabiliyor.

İlk denemeler başarısızdı

Projeye dahil olan takımlar, başlangıçta damla sulama metodunu tercih etti. Lakin şiddetli kum fırtınaları, genç buğday fidelerine büyük ziyan verdi. Hayatta kalan bitkiler ise kâfi gelişimi gösteremedi ve neredeyse eser vermedi.

Yapılan tahliller sonucunda döner başlıklı püskürtme sisteminin çöl şartlarına daha uygun olduğu anlaşıldı. Bu sistem, toprağın üst katmanını nemli tutarak kumun daha süratli çökmesini sağlıyor. Tıpkı vakitte daima püskürtülen su, bitkilerin üzerindeki tozu temizleyerek fotosentez verimliliğini artırıyor.

Tarım yapılacak alanların başlangıçta büsbütün kum doruklarından oluştuğu belirtiliyor. Bu nedenle projede sırf ekim değil, altyapı yatırımları da kritik rol oynadı. Su temini için rezervuarlar inşa edildi ve geniş bir boru çizgisi ağı kurularak su direkt tarlalara ulaştırıldı.

Taklamakan Çölü’nde yürütülen çalışmalar sadece buğday üretimiyle hudutlu kalmadı. Son iki yılda bölgede mısır, gül ve farklı tarım ürünlerinin de büyük ölçekli hasatları gerçekleştirildi.

Çin, çöle savaş açtı

Çin’in uzun vadeli etraf siyasetlerinin bir modülü olan bu projeler, ülkenin çölleşmeyle gayretine de katkı sağlıyor. Resmi bilgilere nazaran 2000 ile 2019 yılları ortasında ülkenin büyük çöl ve kumluk alanlarında rüzgar erozyonuna uğrayan toprak ölçüsü yaklaşık yüzde 40 azaldı. Ayrıyeten Çin, arazi bozulmasında “sıfır büyüme” gayesine ulaşan birinci ülke olarak öne çıkıyor.

Ülkede Gobi Çölü üzere bölgelerin süratle genişlemesi, 400 milyondan fazla insanı etkileyen şiddetli kum fırtınalarına neden olmakta. Bu nedenle yıllardır çöle karşı “Büyük Yeşil Duvar” projesi yürütülüyor. Çin’deki çölleşme o kadar derindi ki 1990’ların sonunda her yıl Lübnan büyüklüğünde bir arazi çölleşiyordu.

Bu çevresel felaketle çaba etmek gayesiyle Çin hükümeti, bugün “Büyük Yeşil Duvar” olarak isimlendirilen teşebbüsü 1978 yılında başlattı. Projenin temel gayesi, bölgedeki yeşil örtü oranını 2050 yılına kadar %5’ten %15’e çıkarmak ve çölleşmenin ilerlemesini durdurmak.

Çölleşmeyi durdurmak için yalnızca ağaç dikmek kâfi olmamakta, karmaşık mühendislik ve tarım teknikleri kullanılıyor. Taklamakan Çölü üzere bölgelerde, rüzgarı kesmek ve tarım alanlarını korumak için devasa ağaç jenerasyonları ve çalı setleri oluşturuldu. Ayrıyeten çağdaş bir tahlil olarak, kumullara güneş panelleri de kuruluyor. Bu paneller hem güç üretiyor hem de gölge sağlayarak altındaki bitkilerin yetişmesine uygun bir ortam sağlıyor. Panellerin temizlenmesi için kullanılan suyun toprağa süzülmesi de bitkilerin sulanmasını sağlıyor.

Ancak her şey eksiksiz değil. Çölde su kaynaklarının kısıtlı olması, dikilen ağaçların hayatta kalma oranını önemli biçimde düşürüyor. Yapılan araştırmalara nazaran son 40 yılda dikilen ağaçların sadece onda biri hayatta kalabildi. Ayrıyeten, tek tip ağaç dikimi (monokültür) yapılması, bitkileri ziyanlı böcek akınlarına karşı savunmasız bırakıyor. Çin, bu süreçte ağaçlardan fazla çalı ve bodur bitkilerin çöl şartlarına çok daha güçlü olduğunu ve hayatta kalma oranlarının üç kat daha fazla olduğunu da keşfetti.

Çin’in yürüttüğü bu çalışmalar sonucunda, yıllık çölleşme suratı geçmişteki 10.000 kilometrekareden yaklaşık 2.300 kilometrekareye kadar geriledi. Saihanba Ulusal Orman Parkı üzere bölgeler, eski çorak toprakların nasıl gür ormanlara dönüştürülebileceğinin başarılı bir örneği olarak gösteriliyor.

Kaynak : Donanimhaber