
Araştırmacıların incelediği yapı SPT2349-56 olarak isimlendiriliyor. Birinci kere 2010 yılında Antarktika’daki Güney Kutbu Teleskobu müşahedelerinde dikkat çeken bu bölge, sonraki yıllarda yapılan ayrıntılı takiplerle “aşırı uç” bir sistem olduğunu ele verdi.
GÖLGEDEN GELEN İPUCU
Ekip, Şili’deki ALMA teleskop dizisiyle, cihanın her yanına yayılan Büyük Patlama’nın kalıntı ışığı olan kozmik mikrodalga art planı üzerinde çok özel bir tesir aradı: Sunyaev–Zeldovich sinyali.
Bu formül, galaksi kümelerindeki çok sıcak gazın içindeki elektronların art plan ışığının fotonlarıyla etkileşip, art planda ölçülebilir bir “gölge/iz” bırakmasına dayanıyor. Kozmosun bu “düz” fonu üzerinde beliren iz, gazın ne kadar güç taşıdığını göstermekte çok güçlü bir araç.
10 MİLYON K SÜRPRİZİ
Ölçümler, kümenin içindeki elektronların sıcaklığının 10 milyon Kelvin eşiğini aştığını ortaya koydu. Sorun şu: Mevcut modellere nazaran, bir galaksi kümesinin sadece kütleçekimiyle bu kadar ısınıp “klasik” sıcak küme atmosferine dönüşmesi milyarlarca yıl sürmeli.
Araştırmacılar, sinyalin birinci başta “fazla güçlü” göründüğünü, bu yüzden uzun mühlet doğrulama yaptıklarını; lakin sonuçların tekrar tekrar tıpkı noktaya çıktığını belirtiyor.
Peki bu güç nereden geliyor? Takımın en güçlü kuşkusu, küme içindeki en az 3 harika kütleli kara deliğin (aktif galaksi çekirdeği) ürettiği güçlü jetlerin çevreyi adeta “ısı pompası” üzere beslemesi. Yani bu bebek kümede, yalnız yıldız doğumları değil, kara deliklerin güç geri beslemesi de beklenenden çok daha erken ve sert biçimde devreye girmiş olabilir.
MODELLER YİNE YAZILIYOR
SPT2349-56’nın daha evvelki müşahedeleri, burada 30’dan fazla galaksinin çok sıkışık bir bölgede yer aldığını ve yıldız oluşumunun “normal” bir galaksiye kıyasla binlerce kat hızlandığını göstermişti. Yeni bulgular, bu çeşit erken devir “proto-kümelerde” ısınma ve büyüme öyküsünün sandığımızdan daha patlayıcı olabileceğine işaret ediyor.
Kaynak : Hürriyet
İlk yorum yazan siz olun.