Astronotları Ay’a indiren NASA yazılımı kamuya açıldı

İnsanlığın Ay’a birinci inişini mümkün kılan Apollo 11 misyonuna ilişkin uçuş yazılımı, onlarca yıl sonra dijital ortamda erişime açıldı. NASA tarafından geliştirilen ve misyon sırasında kullanılan bu kodlar, artık GitHub üzerinden kamuya açık halde incelenebiliyor.

İki temel yazılım bulunuyor

Paylaşılan depo içerisinde Apollo misyon mimarisinin iki temel yazılımı yer alıyor. Bunlardan Comanche055, Komuta Modülü’nün operasyonlarını yönetirken Luminary099 ise Ay Modülü için geliştirilmiş uçuş denetim yazılımı olarak misyon yapıyordu. Her iki sistem de Apollo Guidance Computer (AGC) üzerinde çalışacak formda tasarlanmıştı.

AGC’nin donanım kapasitesi bugünün standartlarıyla kıyaslandığında son derece sonluydu. Sistem sadece 3.840 byte RAM ve 69.120 byte depolama alanına sahipti. Süreç gücü ise saniyede yaklaşık 85.000 komut çalıştırma düzeyindeydi. Buna karşın bu yapı, insanlığın Ay’a inişini yönlendirecek kadar muteber ve hassas bir yazılım altyapısına konut sahipliği yaptı.

AGC donanımı fizikî olarak yaklaşık 61,6 x 31,6 x 15,2 santimetre boyutlarındaydı ve 32 kilogramın biraz üzerinde bir tartıya sahipti. Astronotların etkileşim kurduğu DSKY denetim üniteleri ise yaklaşık 8,2 kilogram ağırlığındaydı ve hem Komuta Modülü hem de Ay Modülü içinde kullanılıyordu.

Bellek ve süreç gücünün son derece hudutlu olması, kodların harika derecede optimize edilmesini mecburî kıldı. Bu nedenle Apollo yazılımı, günümüz standartlarına nazaran son derece kompakt lakin kritik vazifeler açısından son derece fonksiyonel bir yapı sergiliyor.

Kodların içinde en dikkat çeken örnek ise ALARM_AND_ABORT.agc dosyasında görülen yanılgı idare sistemi. Bu kısım, uçuş sırasında oluşabilecek kritik arızaları tespit ederek ikaz sistemlerini devreye sokuyor, gerektiğinde ise vazifenin sonlandırılıp sonlandırılmayacağına karar veren mantığı içeriyor. Kelam konusu yapı, kolay görünmesine karşın misyon güvenliği açısından hayati bir rol üstleniyordu.

Bir başka dikkat çeken kısım ise navigasyon hesaplamalarının yapıldığı yaklaşık 30 satırlık matematiksel çekirdek. Bu küçük kod modülü, uzay aracının yörünge hesaplarını ve yönlendirme süreçlerini gerçekleştirerek gök mekaniğinin temel hesaplarını AGC’nin hudutlu kapasitesine sığdırıyordu.

Simülasyon ortamında çalıştırılabilir

Apollo yazılımlarının gün yüzüne çıkarılması Virtual AGC isimli müdafaa projesi ile MIT Müzesi’nin iş birliği sayesinde mümkün oldu. Müzede saklanan orjinal kağıt dökümler tek tek tarandı ve satır satır doğrulama süreçlerinden geçirildi.

Öte yandan paylaşılan yazılım Virtual AGC araç seti kullanılarak çalıştırılabiliyor. Linux, macOS, Windows’un eski sürümleri ve FreeBSD üzere farklı sistemlerde simülasyon kurulabiliyor. Bu sayede kullanıcılar, Apollo periyodundaki bilgisayar davranışını birebir deneyimleyebiliyor.

Kaynak : Donanimhaber