Antarktika’nın geçmişinde tespit edilen ani değişim, geleceğe dair yeni sorular doğurdu

Antarktika, Dünya üzerindeki en büyük buz kütlesine mesken sahipliği yapıyor. Bu yüzden burada yaşanacak değişimler sadece Güney Kutbu’nu değil, global deniz düzeylerini ve iklim sistemini de direkt etkiliyor. Bilim insanları uzun yıllardır Antarktika buz katmanının geçmişteki iklim değişimlerine nasıl reaksiyon verdiğini anlamaya çalışıyor. Zira geçmişte yaşanan değişimleri daha yeterli anlamak, geleceğe dair modelleri kuvvetlendiriyor. Bu hafta yayımlanan yeni bir araştırma, bu araştırmalara dikkat cazibeli bir boyut daha kazandırdı. Zira bulgular, Antarktika buz katmanının dış tesirlere karşı sanılandan daha hassas olabileceğini ve çok daha ani değişimler gösterebileceğini ortaya koyuyor.

Nature Geoscience mecmuasında yayımlanan çalışma, Güney Kore’deki IBS İklim Fiziği Merkezi’nden araştırmacılar tarafından gerçekleştirildi. Takım, son 3 milyon yıllık iklim geçmişini tekrar oluşturan kapsamlı bir paleoklimat simülasyonu kullandı. Bu simülasyondan elde edilen sıcaklık ve yağış dataları daha sonra Penn State Üniversitesi tarafından geliştirilen buz katmanı modeline aktarıldı. Böylelikle Antarktika’nın milyonlarca yıl boyunca değişen iklim şartlarına nasıl reaksiyon verdiği ayrıntılı biçimde tahlil edildi.

Antarktika, 1 Milyon Yıl Evvel Kritik Bir Eşiği Aşmış Olabilir

Araştırmanın sonuçları, yaklaşık 1 milyon yıl evvel yaşanan ve Orta Pleistosen Geçişi olarak bilinen devrin Antarktika’nın davranışında esaslı bir değişime yol açtığını gösteriyor. Bilim insanları bu devri, Dünya’daki buzul çağlarının daha uzun ve daha şiddetli hâle geldiği bir kırılma noktası olarak tanımlıyor. Yeni çalışma ise bu geçişin sadece buzul çağlarının yapısını değiştirmediğini, birebir vakitte Antarktika buz katmanını da farklı bir evreye taşıdığını ortaya koyuyor. Simülasyon sonuçlarına nazaran Antarktika, araştırmacıların “yeni bir dinamik rejim” olarak tanımladığı bir periyoda girdi. Bu devirde, bilhassa atmosferdeki karbondioksit düzeyinin yaklaşık 240 ppm civarına düşmesiyle birlikte buz katmanının sıcaklık ve okyanus şartlarındaki değişimlere verdiği reaksiyon besbelli halde güçlenmeye başladı.

Çalışmanın baş muharriri Dr. Yun Kyung-Sook, elde ettikleri sonuçların Antarktika’nın iklim değişimlerine verdiği reaksiyonun kademeli olarak değil, makul bir eşik aşıldıktan sonra birdenbire değiştiğini gösterdiğini söylüyor. Araştırmacılara nazaran bu durum, buz katmanlarının iklim değişikliğine doğrusal formda reaksiyon vermediğine işaret ediyor.

Peki Antarktika’nın daha hassas hale gelmesine ne sebep oldu? Araştırmacılar bunun gerisinde birden fazla etken bulunduğunu düşünüyor. Model sonuçlarına nazaran bu devirde okyanus sıcaklıklarının düşmesi, deniz düzeyinin altındaki buzların erime suratını azaltarak buz katmanının büyümesini kolaylaştırdı. Bunun yanında global deniz düzeylerinin günümüzden yaklaşık 50 ila 100 metre daha düşük olması da değerli rol oynadı. Daha düşük deniz düzeyleri, buz sahanlıklarının altında bulunan kaya katmanı üzerindeki baskının azalmasına neden oldu. Bu da vakitle kaya katmanının yükselmesini sağlayarak kıyı bölgelerindeki buzların kalınlaşmasını destekledi. Araştırmacılara nazaran bu süreçlerin birleşimi, sonraki buzul çağlarında görülen daha büyük ve daha kalıcı Antarktika buz katmanlarının oluşmasına katkı sağladı.

Bulgular, Gelecekteki Deniz Düzeyi Yükselişi Açısından Değer Taşıyor

Araştırmacılar, çalışmanın en değerli sonucunun buz katmanlarının iklim değişikliğine her vakit öngörülebilir formda reaksiyon vermediğini göstermesi olduğunu belirtiyor. Buna nazaran buz katmanları muhakkak şartlar altında kritik eşikleri aşarak çok daha farklı davranışlar sergileyebiliyor. IBS İklim Fiziği Merkezi Yöneticisi Prof. Axel Timmermann, elde edilen bulguların Antarktika buz katmanının dış tesirlere karşı sanılandan daha hassas olabileceğini gösterdiğini söylüyor. Bu durum tıpkı vakitte global ısınmanın gelecekte Antarktika üzerinde yaratacağı tesirler hakkında da yeni sorular ortaya çıkarıyor.

Bugün atmosferdeki karbondioksit düzeyi 420 ppm’in üzerine çıkmış durumda. Bu nedenle bilim insanları, geçmişte gözlenen bu çeşit eşik davranışlarının gelecekte de ortaya çıkıp çıkmayacağını anlamaya çalışıyor. Şayet Antarktika muhakkak şartlar altında beklenenden daha güçlü reaksiyonlar vermeye başlarsa, bu durum buz kaybını ve buna bağlı deniz düzeyi yükselişini hızlandırabilir. Bu yüzden araştırmacılara nazaran Antarktika’nın geçmişte geçirdiği bu dönüşümü anlamak, gelecekte dünyanın kıyı bölgelerini etkileyebilecek değişimleri öngörmek açısından büyük ehemmiyet taşıyor.

Kaynak : Donanimhaber