AI’ın karanlık yüzü: Yerlerini alacak robotları eğitmek için personellere kamera takıyorlar

Yapay zekâ alanında yaşanan patlamaya paralel olarak robotik alanında da değerli atılımların yapılması, iş gücüne katılacak robotların beklenenden de süratli halde hayatımıza girmesine neden oldu. Bugün Figure AI, Apptronik, Tesla ve Agility Robotics üzere şirketler, fabrikalarda insanların yaptığı işleri devralabilecek robotlar geliştirmek için yarışıyor. Son günlerde ortaya çıkan bilgiler, yapay zekâ ve robot şirketlerinin bu yarışta öne geçmek için her yola başvurabileceğini gösteriyor.

The Guardian tarafından elde edilen bilgilere nazaran, Hindistan üzere ülkelerde fabrikalarda çalışan çalışanlar, kendi yerlerini alacak robotları eğitmek için kullanılıyor. Üstelik bunun farkında bile değiller.

İşçilere GoPro Kameralar Takılıyor, Hareketleri Tek Tek Kaydediliyor

The Guardian’ın haberine nazaran Hindistan başta olmak üzere birtakım üretim tesislerinde çalışan personeller, vardiya boyunca başlarına GoPro gibisi kameralar takmaya başladı. Delhi yakınlarında faaliyet gösteren bir dokuma fabrikasında çalışan Lalita isimli emekçi, fabrikanın bir müddet evvel tüm çalışanlardan bu kameraları takmasını istediğini söylüyor. Asıl dikkat cazip olan ise çalışanlara bu imgelerin gerçekte ne gayeyle kullanılacağının söylenmemiş olması. Araştırmaya nazaran toplanan imajlar, insansı robotları eğitmek için geliştirilen yapay zekâ sistemlerine aktarılıyor.

Burada kullanılan usul “egocentric video” (birinci şahıs bakış açısından çekilmiş görüntüler) olarak isimlendiriliyor. Personelin başına yerleştirilen kamera sayesinde robot geliştiricileri, bir insanın yaptığı işi tam olarak onun gözünden görebiliyor. Düğme dikmek, kumaşı katlamak, bir parçayı hassas halde yerleştirmek ya da üretim sırasında yapılan küçük el hareketleri üzere binlerce farklı süreç kayıt altına alınıyor.

Daha sonra bu imajlar, “vision-language-action” olarak isimlendirilen yeni kuşak yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılıyor. Büyük lisan modelleri metinler üzerinden öğrendikleri üzere, bu sistemler de binlerce saatlik insan hareketini tahlil ederek muhakkak misyonların hangi sırayla ve hangi hareketlerle gerçekleştirildiğini öğreniyor. Gaye ise gelecekte tıpkı vazifeleri insansı robotların kendi başına yerine getirebilmesi.

Bu yüzden robot şirketleri açısından sadece manzaranın kendisi değil, el hareketlerinin hassasiyeti, objelerin nasıl tutulduğu, yanılgı yapıldığında nasıl düzeltildiği ve insanın etrafıyla nasıl etkileşime geçtiği de son derece değerli veriler olarak görülüyor.

“Karanlık Fabrikalar” Dönemi Giderek Yaklaşıyor

Bu çalışmaların son amacı ise kesimde “karanlık fabrika” olarak bilinen üretim modelinin önünü açmak. Bu modelde üretim çizgisi neredeyse büsbütün robotlardan oluşuyor ve insan müdahalesine çok az gereksinim duyuluyor. Fabrikada beşerler bulunmadığı için ışıklandırmaya bile gerek kalmıyor; bu yüzden bu tesisler “karanlık fabrika” olarak isimlendiriliyor.

Çinli araba üreticisi Zeekr, bu alandaki en dikkat cazip örneklerden biri olarak gösteriliyor. Şirketin yüksek otomasyon düzeyine sahip fabrikalarında araçların değerli bir kısmı artık insan eli değmeden üretilebiliyor. Milletlerarası Robot Federasyonu’nun datalarına nazaran sadece 2024 yılında Çin’de yaklaşık 295 bin yeni endüstriyel robot heyetimi gerçekleştirildi. Bu sayı, üretimde otomasyon yarışının ne kadar hızlandığını gözler önüne seriyor.

Uzmanlara nazaran bugün çalışanların hareketlerini kaydeden sistemler de uzun vadede bu dönüşümün değerli bir modülünü oluşturuyor. Zira insansı robotların beşerler kadar esnek çalışabilmesi için evvel insanların nasıl çalıştığını öğrenmeleri gerekiyor.

Meta’nın da Benzer Bir Programı Olduğu Biliniyor

Üstelik bu şekil skandal uygulamalar yalnızca Hindistan ya da Çin üzere ülkelerle de sonlu değil. Hatta benzer bir tartışma birkaç ay evvel Meta’da da gündeme gelmişti. Şirketin dahili olarak test ettiği “Model Capability Initiative (MCI)” isimli sistemin, çalışanların fare hareketlerini, klavye girişlerini ve ekran imgelerini toplayarak gelecekte bilgisayar başında misyon yapabilecek yapay zekâ casuslarını eğitmek için kullanacağı ortaya çıkmıştı.

Hem Meta örneği hem de üretim tesislerinde ortaya çıkan son uygulamalar, yapay zekâ yarışının yeni bir evreye geçtiğini gösteriyor. Şirketler artık sırf internetten toplanan datalarla yetinmiyor; insanların günlük çalışma biçimlerini de direkt kayıt altına alarak geleceğin yapay zek+a sistemlerini eğitmeye çalışıyor. Bu sırada çalışanlar ise, yerlerini alacak robotları eğiten gönülsüz ve habersiz araçlar olarak kullanılıyor.

Kaynak : Donanimhaber