AI çağı için ağlar: Nokia ‘AI Supercycle’ derken ne kastediyor?

Yapay zekadan bahsederken ilgi GPU’lar, bilgi merkezleri, bellek krizi, LLM’ler, hayatı kolaylaştıran yeni araçlar üzerinde olsa da aslında art planda ehemmiyeti her geçen gün daha da kritik bir hale gelen kritik bir bileşen kelam konusu. Tüm bu irtibat sağlayacak olan ağ alt yapısı çok konuşulmasa da AI yalnızca kolay bir hesaplama sorunu demek değil. Ayn vakitte devasa bir veri hareketi, bu hareket gerçekleşirken olabildiğince düşük gecikme müddetleri ve tabi güvenlik başlıklarının da altı ziyadesiyle dolu.

Artık 2000’li yılların başında olduğu üzere ismini çok sık duymuyor olsak da eski dost Nokia bu yeni devrin art tarafındaki kritik rol üstlenmiş işçilerden biri pozisyonunda. Bu yeni devri “AI supercycle” olarak isimlendiren Nokia, Finlandiya’nın kuzeyinde “Home of Radio” adı verilen bir merkezde bu vizyonu alana indirgeyerek tahminen 5-10 sene sonraki muhtaçlıklar için teknolojiler geliştiriyor ve bu teknolojileri eşsiz bir merkezde test ediyor. Bu merkezdeki testler temelinde bir manada AI çağında ağların neden esaslı bir biçimde değiştiğini anlamak için de eşsiz bir pencereden bakma imkanı tanıyor.

AI Superscyle ile kastedilen tam olarak ne?

Nokia “AI Supercycle” kavramını yapay zekanın tekil bir teknoloji dalgası değil de ağlardan donanıma kadar tüm alt yapıyı etkileyen uzun soluklu bir dönüşüm olduğunu söz etmek için kullanıyor. Nokia’ya nazaran AI tarafından ağlara yüklenen iş yükleri 90’lı yıllardan başlayarak oluşan internet trafiğinden çok daha farklı.

Geldiğimiz noktada data merkezleri ortasında yüksek hacimli, daima ve kusur toleransı olmayan bir trafik var. Uçtan uca çalışan ve gecikmeye karşı hassas hassas uygulamalar daima erişim gerektiriyor. Sensörler, kameralar üzere IOT aygıtları ortasında ağır bir uplink trafiği var ve artarak devam edecek. Bu tabloya baktığımızda ağlardan beklenen artık daha fazla süratten fazla öngörülebilir olmaları, farklı senaryolara karşı optimize edilebilmeleri ve kendi kendilerini yönetebilmeleri çağdaş manadaki beklentiler olarak sıralanabilir.

Yani artık bir öbür deyişle “AI-native network” tabiri altı boş bir pazarlama kavramı olmaktan çok mimari bir değişimin işaret fişeği. Yani ağlar artık kendi telemetri bilgilerini yani yoğunluk, gecikme, paket kaybı, istasyon yükü üzere dataları toplayıp şu an ne durumdayım sorusunu anlık olarak takip edebilmeli anomaliyi tespit ederek kaynakları dinamik bir biçimde muhtaçlığa nazaran tekrar dağıtabilmeli.

Bu yaklaşım 5G’nin olgunluk sonraki evrelerinde ve daha da değerlisi 6G standartlarının somutlaşması yolunda son derece kıymetli. 3G’den bu yana ağlar daima daha da karmaşık hale geliyor ve bu karmaşa ileri fazlarda daha da büyüyecek lakin muhtaçlıkları karşılama noktasında otonom ve tahlil odaklı olacak.

Dev OTA test odaları

Yukarıda bahsettiğimiz tüm bu değişim için Nokia tahminen de 10 sene sonra kullanacağımız hem sivil hem de askeri amaçlı teknolojileri geliştirip dünyadaki her şartta sıkıntısız bir hizmet sunmaya hazır hale getirmek için eşsiz çalışmalar yürütüyor ve test ortamları hazırlıyor.

Nokia’nın Oulu’da kurduğu dev test odaları, baz istasyonlarının ve anten sistemlerinin gerçek dünyadaki radyo şartlarını simule ederek ortaya konan eserlerin en güzelleştirilmesine katkıda bulunuyor. Bu dev test odalarında Massive MIMO (baz istasyonlarının birden fazla anten kullanarak tıpkı anda birden fazla istemciyle bağlantı kurması) ve beamforming (sinyalin maksada odaklanması) üzere teknolojilerde anten davranışı teoriden çok alandaki davranışlarla manalı hale geliyor. Ayrıyeten yüksek frekanslar daha hassas kalibrasyon gerektiriyor. Sistemleri AI destekli algoritmalarla eğitmek için tekrarlanabilir yoğun test verisine gereksiniminiz var. Oulu’daki test odaları AR-GE evresinden geçen eserlerin çabucak bitişiğinde test odalarına alınarak test edilmesine ve daima bir etkileşimin devamlığına imkan tanıyor. Bu da süreçlerdeki sorun ölçümlerinin ve tutarlılığının kağıt üstünde değil gerçek data ile hayat bulmasını sağlamış.

Laboratuvar testlerinin yanı sıra dev bir saha da testler için daha gerçek hayat senaryolarını kurgulamak için ayrılmış. Oulu kent merkezine 40km uzaklıktaki OuluZone, 350km^2’lik bir düşük RF parazitine sahip test alanı. Burada gerçek uçtan uca 5G ağları kurulmuş. Drone’lar, iş makineleri üzere araçlar kullanılarak saha performansı daima tekrarlayan testlerle ölçülüyor.

Nokia aslında hala her yerde

90’lı yılların sonu ve 2000’li yılların başında Nokia taşınabilir dünya evriminin her yerindeydi ve herkesin uygun bildiği bir markaydı. Bugün de hala marka biliniyor fakat kesin tüketici ölçeğinde karşılığı daha tarihi olsa da aslında pek de o denli değil. Nokia aslında hala her yerde. Dünyanın en süratli 5G ağlarının büyük kısmına Nokia’nın eserleri hayat veriyor. Nokia, 5G ve 6G teknolojilerindeki standartlarda en fazla patente sahip en güçlü oyunculardan biri durumunda. Avrupa’da tasarla, test et ve üret yaklaşımıyla da bilhassa Çin hükümetinin baskıcı tavrı karşısında daha özgür tahliller arayan Avrupa, Amerika, Türkiye üzere bölgeler için stratejik bir seçenek.

Ülkemizde de 5G’ye geçiş sürecinde Turkcell’in ve Türk Telekom’un Oulu’daki yerleşkesi ziyaret ettiği bilgisini Nokia Oulu Merkezi yöneticilerinden edindik. Nokia’nın 5G tahlillerinin bilhassa ülkemize özel frekans varyanlarının alana inmesi manasına gelecek olan manasına gelen bu durumun yanı sıra Nokia’nın 5G dönüşümü noktasında ülkemizdeki tüm operatörlerle ağır bir çalışma temposunda olduğunu öğrendik.

Nokia bilhassa 2030’a kadar 5G’nin gelişen ana akım teknoloji olacağını düşünüyor. 6G’yi daha da düşük gecikme, daha yüksek bant genişliği, daha hızlı veri aktarımı ve daha güvenilir ağlar gerektiren yeni uygulamaların tetikleyeceği öngörülüyor. Burada da yapay zekanın tüm süreç için belirleyeceği rol oyanacağını varsayım etmek pek de güç olmasa gerek.

Kaynak : Donanimhaber