8 yıllık dev harita: TESS, 6 binden fazla mümkün yeni dünya tespit etti

NASA’nın ötegezegen avcısı uzay teleskobu TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite), sekiz yıllık müşahedeler sonucunda şimdiye kadarki en kapsamlı gökyüzü haritalarından birini yayımladı. Yeni mozaik harita, Dünya’nın gökyüzündeki görünümünü kapsarken Güneş Sistemi dışındaki 6 binden fazla potansiyel gezegenin konumunu da ortaya koyuyor.

2018’de fırlatılan TESS, Eylül 2025’e kadar devam eden ikinci vazife uzatmasının sonunda devasa bir data arşivi oluşturdu. NASA’ya nazaran misyon mühletince elde edilen datalar, sırf yeni ötegezegenlerin keşfinde değil, tıpkı vakitte yıldız kümeleri, galaksi davranışları ve Dünya’ya yakın asteroitlerin incelenmesinde de kıymetli rol oynadı.

96 farklı gökyüzü bölümü tarandı

TESS’in yayımladığı yeni tam gökyüzü mozaiği, Nisan 2018 ile Eylül 2025 ortasında gözlemlenen 96 farklı kesimin birleşiminden oluşuyor. Misyon kapsamında teleskobun dört kamerası, her bir bölümü yaklaşık bir ay boyunca izledi. Bu süreçte on binlerce yıldız daima takip edilerek parlaklık değişimleri tahlil edildi.

TESS’in çalışma prensibi, bir gezegenin yıldızının önünden geçerken oluşturduğu çok küçük parlaklık düşüşlerini tespit etmeye dayanıyor. Bilim insanları bu tekniği, bir el fenerinin önünden geçen küçük bir böceğin oluşturduğu kısa müddetli gölgeye benzetiyor. Bu “geçiş yöntemi” sayesinde teleskop, yıldız ışığındaki son derece küçük değişimleri ölçerek yeni gezegen adaylarını belirleyebiliyor.

Haritadaki mavi noktalar yaklaşık 700 doğrulanmış ötegezegeni, turuncu noktalar ise şimdi doğrulama süreci tamamlanmamış adayları temsil ediyor.

679 ötegezegen doğrulandı

NASA bilgilerine nazaran TESS, Eylül 2025 prestijiyle 679 ötegezegeni resmi olarak doğruladı. Buna ek olarak teleskop, doğrulanmayı bekleyen 5 binden fazla yeni aday tespit etti. Bulunan gezegenler ortasında Merkür’den daha küçük kayalık dünyalar da bulunuyor, Jüpiter’den büyük gaz devleri de.

Araştırmacılar, kimi gezegenlerin “yaşanabilir bölge” olarak tanımlanan bölgelerde yer aldığını belirtiyor. Bu bölgeler, yüzeyde sıvı su bulunabilmesi için uygun sıcaklık şartlarına sahip olabileceği düşünülen yörüngeleri söz ediyor.

Öte yandan keşfedilen gezegenler yalnızca sıradan gezegen sistemleri değildi. Misyon sırasında elde edilen datalar ortasında kendi yıldızı tarafından parçalanan gezegenler ile global ölçekte ağır volkanik faaliyet gösteren çok şartlara sahip dünyalar da yer aldı.

Üstelik keşifler devam ediyor. NASA’nın aktardığına nazaran TESS, bu yıl daha evvel gibisi görülmemiş bir gezegen sistemi de keşfetti. Sistemde bir muhteşem Dünya ile birlikte, son derece eliptik ve eğik yörüngeye sahip diğer bir gezegen bulunuyor.

Aynı yıl içerisinde teleskop, iki gezegenin çarpıştığına dair güçlü deliller da ortaya çıkardı. Çarpışmanın akabinde oluşan dev enkaz bulutu, ana yıldızın önünde tespit edildi. Araştırmacılar, bu olayın milyarlarca yıl evvel Dünya ile öbür bir gökcisminin çarpışması sonucu Ay’ın oluşmasına misal süreçleri anlamaya yardımcı olabileceğini düşünüyor.

Kaynak : Donanimhaber